گسترش ارزهای دیجیتال در دنیا موجب پیدایش شکل نوینی از داراییها تحت عنوان ارز دیجیتال یا رمز ارز شده است. به موازات محبوبیت یافتن ارزهای دیجیتال در بین مردم و سرمایهگذاری آنها در این حوزه گونههای جدیدی از جرایم علیه اموال نسبت به این داراییها موضوعیت یافتهاند. چرا که افراد سودجو همواره به دنبال راههای مختلفی مانند کلاهبرداری ارز دیجیتال یا سرقت ارز دیجیتال هستند تا از این طریق اموالی را به صورت نامشروع تحصیل نمایند. تاکنون تبهکاران روشهای مختلفی به منظور کلاهبرداری ارز دیجیتال طراحی و اجرا نمودهاند. یکی از این روشهای نوین باجخواهی از طریق صحنهسازی سرقت از کیف پول ارز دیجیتال است. با توجه به موضوعیت یافتن این شکل از کلاهبرداری ضروری است که سرمایهگذاران حوزه ارز دیجیتال با آن آشنایی کافی داشته باشند تا با آگاهی از آن بتوانند مانع از ارتکاب این جرم شوند.
در این نوع کلاهبرداری، فرد کلاهبردار به قربانی نزدیک شده و ادعا میکند که موجودی کیف پول دیجیتال او قفل شده یا به دلیل مشکلی قابل برداشت نیست. او از قربانی درخواست کمک میکند و برای این منظور، رمز عبور یا کلمات بازیابی کیف پول خود را در اختیار قربانی قرار میدهد. در این حالت، قربانی تصور میکند که در حال کمک به فرد نیازمند است، اما در واقع کلاهبردار همچنان به کیف پول دسترسی دارد و با نیت سوء، صحنهسازی کرده است.
با دسترسی به کیف پول، کلاهبردار (خود صاحب کیف پول) میتواند به راحتی موجودی آن را تخلیه کند. سپس با استفاده از شواهدی که از این صحنهسازی در اختیار دارد (مثل اسکرین شات پیامها یا شهادت شهود) اقدام به شکایت از قربانی کرده یا او را با تهدید به اقدام قانونی، مجبور به پرداخت باج میکند. این روش نه تنها موجب مسئولیت کیفری شخص میشود، بلکه میتواند مسئولیت مالی نیز برای او به دنبال داشته باشد.
با این تفاسیر، کلاهبرداران در سه مرحله شخص را قربانی جرم باجخواهی از طریق صحنهسازی سرقت از کیف پول ارز دیجیتال کرده و وی را وادار به پرداخت مبلغی به صورت غیرقانونی تحت عنوان باج مینمایند. این مراحل عبارتند از:
1 . ادعای دروغین سرقت: در ابتدا شخص کلاهبردار به دروغ مدعی میشود که از ولت وی سرقت شده و طرف مقابل را به عنوان سارق معرفی میکند.
2 . تهدید به شکایت: در ادامه شخص کلاهبردار با استناد به مدارک و شواهد موجود شخص قربانی را تهدید به شکایت به جرم ارتکاب سرقت ارز دیجیتال مینماید.
3 . مهندسی اجتماعی: کلاهبردار با ارعاب و ترساندن شخص قربانی، وی را متقاعد میکند تا برای جبران خسارت وارده و پیشگیری از طرح شکایت از وی مبلغی را به کلاهبردار پرداخت نماید. پرداخت این مبلغ از سوی قربانی در حالی است که هیچ سرقتی رخ نداده و وی نیز مرکب هیچ جرمی نشده است.
تردیدی نیست که کلاهبرداران با اعمال این روش مالی را به صورت نامشروع تحصیل نموده و موجب ایجاد ضرر مالی به شخص قربانی میشوند. این فعل حتی از نظر اخلاقی نیز ناپسند به شمار میآید. با این حال، قانونگذار به صورت انحصاری اقدام به جرمانگاری باجخواهی از طریق صحنهسازی سرقت کیف پول ارز دیجیتال ننموده است. به همین خاطر، این جرم را میتوان در راستای جرایم دیگری به ترتیب زیر تفسیر نمود:
فعل ارتکابی شخص باجخواه را میتوان نوعی از تهدید و اخاذی به شمار آورد. چرا که شخص باجخواه با صحنهسازی سرقت از ولت خود ابتدا موجب ارعاب و ترساندن شخص قربانی شده و سپس وی را وادار به پرداخت مبلغی مینماید تا از شکایت خود صرف نظر نماید. این فعل را میتوان مصداق تهدید و اخاذی به شمار آورد.
ماده 669 قانون تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده تهدید و اخاذی را جرمانگاری کرده و مجازات آن را به شرح زیر تعیین نموده است: «هرگاه کسی دیگری را به هر نحو تهدید به قتل یا ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و یا به افشاء سری نسبت به خود یا بستگان او نماید، اعم از این که به این واسطه تقاضای وجه یا مال یا تقاضای انجام امر یا ترک فعلی را نموده یا ننموده باشد به مجازات شلاق تا (۷۴) ضربه یا زندان از یک ماه تا یک سال محکوم خواهد شد».
با توجه به اینکه قربانیان جرم باجخواهی از طریق صحنهسازی سرقت از کیف پول ارز دیجیتال در عمل مرتکب هیچ جرمی نشدهاند. نسبت دادن جرم سرقت به آنها از سوی باجخواه مصداق تهمت و افتراء به شمار میآید و شخص قربانی میتواند به اتهام جرم تهمت و افتراء از شخص باجخواه شکایت نماید.
فصل بیست و هفتم قانون تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده اشکال مختلفی از جرم تهمت و افتراء را جرمانگاری کرده است. فعل ارتکابی شخص باجخواه را میتوان مصداق افترای عملی به شمار آورد. ماده 699 قانون تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده این جرم را بدین شرح جرمانگاری نموده است: «هر کس عالماً عامداً به قصد متهم نمودن دیگری آلات و اَدَوات جرم یا اشیایی را که یافت شدن آن در تصرف یک نفر موجب اتهام او می گردد بدون اطلاع آن شخص در منزل یا محل کسب یا جیب یا اشیایی که متعلق به اوست بگذارد یا مخفی کند یا به نحوی متعلق به او قلمداد نماید و در اثر این عمل شخص مزبور تعقیب گردد، پس از صدور قرار منع تعقیب و یا اعلام برائت قطعی آن شخص، مرتکب به حبس از سه ماه تا یک سال و شش ماه و یا تا (۷۴) ضَربه شلاق محکوم میشود».
مرتکبین جرم باجخواهی از طریق صحنهسازی سرقت از کیف پول ارز دیجیتال غالباً اشخاص قربانی را تحت فشارهای روحی و روانی بسیار قرار داده و با تشدید تهدیدات خود را او را مجبور به پرداخت باج مینمایند. با این حال، در برخی موارد ممکن است به دنبال مؤثر قرار نگرفتن تهدیدات، شخص باجخواه اقدام به طرح شکایت علیه شخص قربانی نماید. در چنین وضعیتی، شخص باجخواه با جمعآوری و ارائه مدارک جعلی و معرفی شاهدان دروغین اقدام به شکایت از قربانی تحت عنوان سرقت رایانهای یا کلاهبرداری اینترنتی مینماید. صرف نظر از عنوان شکایت، شخص قربانی میتواند به ترتیب زیر دفاعیات مؤثری از خود ارائه کرده و ساختگی بودن ادعای سرقت از کیف پول ارز دیجیتال را در دادگاه ثابت نماید. این مراحل عبارتند از:
شخص قربانی در وهله اول بایستی بتواند با ارائه اسناد و مدارک کافی بیگناهی خود و واهی بودن ادعای باجخواه را ثابت نماید. در این بین، لیست تراکنش حسابهای بانکی، مدارک ورود و خروج به کیف پول ارز دیجیتال، هر صوت یا پیام تهدیدآمیز از سوی شخص باجخواه و شهادت شهود از جمله مستنداتی هستند که میتوانند به اثبات بیگناهی قربانی کمک نمایند.
شخص قربانی پس از اثبات بیگناهی خود در دادگاه ضروری است که اقدام به طرح شکایت متقابل از شخص باجخواه نموده و به علت ارتکاب جرم باجخواهی وی را مورد تعقیب و پیگیری قرار دهد. همانطور که پیشتر نیز اشاره شد شکایت از شخص باجخواه میتواند تحت عناوین کیفری تهدید و اخاذی یا تهمت و افتراء مطرح شود. طرح شکایت متقابل پس از اثبات بیگناهی قربانی در دادگاه نشاندهنده سوء نیت شخص باجخواه در طرح شکایت پیشین بوده و در صدور حکم محکومیت وی تأثیرگذار خواهد بود.
در صورت طرح شکایت کیفری از سوی باجخواه، ضروری است که شخص قربانی در هنگام حضور در جلسات رسیدگی به نکات زیر توجه داشته باشد:
1 . حتیالامکان از مشورت و راهنماییهای یک وکیل متخصص بهرهمند شده و همراه یک وکیل در جلسات رسیدگی حضور یابید.
2 . با اعتماد به نفس کافی و با حفظ آرامش خود دفاعیات لازم را در دادگاه ارائه دهید؛ زیرا شما مرتکب هیچ جرمی نشدهاید.
3 . همواره بر ساختگی بودن موضوع سرقت از کیف پول ارز دیجیتال با هدف باجخواهی تأکید نمایید.
4 . برای بررسی دقیقتر این موضوع از دادگاه تقاضای کارشناسی نمایید تا موضوع سرقت یا عدم سرقت از کیف پول ارز دیجیتال مورد بررسی فنی کارشناس رسمی جرایم رایانهای قرار گیرد.
قربانی جرم باجخواهی از طریق صحنهسازی سرقت از کیف پول ارز دیجیتال میتواند به ترتیب زیر اقدام به طرح شکایت از باجخواه نماید:
1 . ثبت نام در سامانه ثنا و ایجاد پروفایل شخصی در این سامانه به منظور ثبت شکایت و دریافت ابلاغیهها
2 . جمعآوری اسناد و مدارک دال بر ساختگی بودن اتهام سرقت از کیف پول ارز دیجیتال و قصد اخاذی طرف مقابل
3 . تهیه و تنظیم شکوائیه به طرفیت شخص باجخواه (تحت عناوین کیفری تهدید و اخاذی یا تهمت و افتراء)
4 . ثبت شکوائیه در سامانه ثنا از طریق مراجعه به یکی از دفاتر خدمات قضایی الکترونیک
پلیس فتا یکی از مراجع تخصصی است که موضوع باجخواهی از طریق صحنهسازی سرقت از کیف پول ارز دیجیتال را میتواند مورد تعقیب و پیگیری قرار دهد. در واقع، قربانیان این جرم میتوانند وقوع جرم را به پلیس فتا گزارش دهند. اما بایستی توجه داشت که پلیس فتا صلاحیت صدور حکم محکومیت باجخواه را نداشته و صرفاً میتواند این موضوع را مورد تعقیب قرار دهد. به همین خاطر، طرح شکایت از باجخواه در دادگاه روش مناسبتری شناخته میشود.
در فرایند رسیدگی به شکایت از باجخواه در مرحله تحقیقات مقدماتی نیز دادسرا استعلامات لازم را از پلیس فتا دریافت مینماید.
در بسیاری از موارد، قربانیان جرم باجخواهی با رعایت برخی نکات میتوانند از وقوع این جرم تا حد بسیار زیادی پیشگیری نمایند. برای جلوگیری از گرفتار شدن در دام این نوع کلاهبرداری، رعایت این نکات همواره الزامی است:
باجخواهی از طریق سرقت از کیف پول ارز دیجیتال از جمله اشکال جدید کلاهبرداری است که بسیاری از افراد از آن آگاهی کافی ندارند. به همین خاطر، در صورت وقوع این جرم تصور میکنند که امکان تعقیب و پیگیری آن وجود نداشته و حتی در بسیاری از موارد در اثر تهدیدات شخص باجخواه مبلغ مورد تقاضا را به وی پرداخت مینمایند. این در حالی است که در صورت وقوع چنین چالشی ضروری است که مشورت و راهنماییهای لازم از یک وکیل متخصص حوزه ارز دیجیتال دریافت شود.
وکیل متخصص حوزه ارز دیجیتال با بررسی پرونده، امکان طرح شکایت از باجخواه را بررسی کرده و به منظور طرح شکایت اقدام به تنظیم یک شکوائیه مناسب مینماید. از طرف دیگر، در جلسات رسیدگی به پرونده در دادگاه حاضر شده و با ارائه دفاعیات مناسب علاوه بر اثبات بیگناهی شخص قربانی موفق به دریافت حکم محکومیت شخص باجخواه نیز خواهد شد.
کلاهبرداری در حوزه ارزهای دیجیتال همواره در حال تغییر و تکامل است. باجخواهی از طریق صحنهسازی سرقت از کیف پول ارز دیجیتال از جمله اشکال جدید این نوع کلاهبرداری است که با اطلاعرسانی و آموزشهای لازم، میتوان از گرفتار شدن در دام این کلاهبرداران جلوگیری کرد. در فرایند ارتکاب این جرم، شخص کلاهبردار با نزدیک شدن به شخص قربانی ادعا میکند که در استفاده از ولت خود دچار مشکل شده و برای حل این مشکل اطلاعات و رمز عبور خود را در اختیار قربانی قرار میدهد. از طرف دیگر، رمز ارزها را از ولت خود به ولت دیگری انتقال داده و مدعی میشود که طرف مقابل با در دست داشتن رمز عبور ولت اقدام به سرقت رمز ارزها نموده است.
با ایجاد این نوع صحنهسازی، شخص مرتکب طرف مقابل را مورد تهدید و ارعاب قرار میدهد تا برای جلوگیری از طرح شکایت مبلغی را به وی پرداخت نماید. این عمل مصداق اخاذی و افتراء به شمار رفته و به ترتیبی که بیان شد شخص قربانی میتواند از باجخواه شکایت نماید.
امیدواریم که این مقاله برای شما مفید بوده و اطلاعات کافی در خصوص جرم باجخواهی از طریق صحنهسازی سرقت از کیف پول ارز دیجیتال و نحوه شکایت از آن را در اختیار شما قرار داده باشد. در صورتی که با سؤال یا ابهامی در این زمینه مواجه هستید، میتوانید پرسش خود را در قسمت دیدگاهها درج نمایید تا در اسرع وقت به آنها پاسخ داده شود. در صورت نیاز به دریافت مشاوره تخصصی نیز میتوانید از طریق شماره تماس یا فرم ارتباطی با ما در ارتباط باشید.
خانم امالبنین تنکابنی رضایی، وکیل پایه یک دادگستری و مدیر مجموعه وکیل سؤال، با سالها تجربه در زمینه ارائه خدمات حقوقی، شخصاً بر کیفیت خدمات ارائه شده نظارت خواهند داشت.
وکیل سؤال – همراه شما در مسیر عدالت
باجخواهی از طریق صحنهسازی سرقت از کیف پول ارز دیجیتال عنوان مجرمانه مستقلی نیست که قانونگذار اقدام به جرمانگاری آن نموده باشد. این جرم را میتوان به عنوان مصادیق جرم تهدید و اخاذی یا تهمت و افتراء مورد تعقیب قرار داد.
افراد سودجو معمولاً طی سه مرحله طرح ادعای دروغین سرقت، تهدید به شکایت و مهندسی اجتماعی مرتکب این جرم میشوند.
در چنین مواردی ضروری است که شخص قربانی ابتدا با ارائه دلایل و مدارک کافی بیگناهی خود را ثابت کرده و سپس اقدام به طرح شکایت متقابل از باجخواه نماید.
رعایت برخی از نکات ساده تا حد بسیار زیادی از وقوع این جرم پیشگیری مینماید؛ از جمله افزایش آگاهی و اطلاعات خود در حوزه ارز دیجیتال و روشهای کلاهبرداری از آن، عدم اعتماد به غریبهها، نپذیرفتن رمز عبور ولت متعلق به دیگران و غیره.
وکیل سوال یک پلتفرم آنلاین است که با هدف ارائه خدمات حقوقی به زبان ساده و قابلفهم برای همه راهاندازی شده است. این سایت تحت مدیریت امالبنین تنکابنی رضایی، وکیل پایه یک دادگستری، فعالیت میکند و تلاش میکند تا مسیر حل مشکلات حقوقی را برای کاربران آسانتر کند.
۰۹۰۱۲۲۲۵۳۶۹
info@vakilsoal.com
تهران، سعادت آباد، خیابان علامه طباطبایی جنوبی، کوچه ۴۲، پلاک ۴ (ساختمان فرهنگ)، طبقه دوم واحد ۲۶
نظرات کاربران