دریافت خسارت تصادف خودرو + نمونه دادخواست کامل

تصادف به معنای برخورد یا وقوع حادثه‌ای است که معمولاً به طور ناگهانی و ناخواسته اتفاق می‌افتد. در حوزه رانندگی، تصادف به هر گونه حادثه‌ای گفته می‌شود که در حین حرکت یا استفاده از وسیله نقلیه رخ داده و باعث ایجاد خسارت مالی یا آسیب به افراد شود. این نوع حوادث می‌توانند به شکل‌های مختلفی اتفاق بیفتند، از جمله:

• برخورد دو یا چند خودرو
• برخورد خودرو با موتورسیکلت
• برخورد خودرو با عابر پیاده
• برخورد خودرو با حیوانات
• برخورد خودرو با اشیای ثابت یا خارجی مانند درخت، گاردریل، تابلوها و غیره
• واژگونی خودرو (چپ کردن)
• و موارد دیگر.

هر یک از این انواع تصادفات می‌توانند پیامدهای متفاوتی داشته باشند که بسته به نوع حادثه و شرایط آن، روش‌های مختلفی برای پیگیری و دریافت خسارت وجود دارد.

انواع تصادف

تصادفات رانندگی از حیث پیامدها و عواقبی که به دنبال دارند، به دو دسته جرحی و غیرجرحی به ترتیب زیر تقسیم می‌شوند:

1 . تصادف جرحی: واژه جرحی مأخوذ از ریشه جرح به معنای جراحت و مصدومیت است. هر تصادفی که منجر به ورود خسارت جسمی و جانی به راننده، سرنشین‌ها یا عابرین پیاده شود، تصادف جرحی نامیده می‌شود. تصادفات جرحی گاه ممکن است آسیب‌های بسیار خفیفی مانند یک خراشیدگی سطحی به دنبال داشته باشند و گاهی نیز ممکن است موجب ورود آسیب‌های شدیدی چون نقص عضو شوند.

2 . تصادف غیرجرحی: در مقابل، تصادفاتی که آسیب و خسارت جانی به دنبال نداشته و تنها موجب ایراد خسارت مالی به خودروهای درگیر در تصادف شده است، تصادف غیرجرحی نامیده می‌شود.

اقدامات اولیه در صحنه تصادف

با وقوع تصادف رانندگی، انجام اقدامات زیر به صورت سریع و دقیق می‌تواند از تشدید مشکلات و ایجاد سردرگمی جلوگیری کرده و روند پیگیری قانونی و دریافت خسارت را تسهیل کند:

. بررسی وضعیت جسمی افراد درگیر
اطمینان حاصل کنید که تمام افراد حاضر در صحنه، از جمله رانندگان، سرنشینان و عابران پیاده، در سلامت جسمی قرار دارند. اگر هرگونه آسیب جانی یا جرحی مشاهده شد، فوراً اقدام به تماس با اورژانس کنید.

. تماس با اورژانس در صورت آسیب جانی
در صورت وقوع هر نوع آسیب جسمی، تماس فوری با اورژانس و ارائه اطلاعات دقیق در مورد وضعیت مصدومان الزامی است. این اقدام می‌تواند نقش حیاتی در جلوگیری از آسیب‌های بیشتر داشته باشد.

. تماس با پلیس راهنمایی و رانندگی
حضور مأموران پلیس در صحنه تصادف برای ثبت رسمی حادثه، تهیه گزارش و مشخص کردن مقصر حادثه ضروری است.

. عکسبرداری و فیلم‌برداری از صحنه تصادف
اگر خودروهای درگیر باعث بسته شدن مسیر شده‌اند و امکان جابه‌جایی آن‌ها وجود دارد، ابتدا از محل حادثه، وضعیت خودروها و خسارات واردشده عکس و فیلم تهیه کنید. سپس خودروها را به کنار خیابان منتقل کنید تا از ایجاد ترافیک یا وقوع تصادفات ثانویه جلوگیری شود.

. جمع‌آوری مدارک و اطلاعات طرفین
اطلاعات هویتی رانندگان، گواهینامه‌ها، کارت ماشین و بیمه‌نامه‌ها را یادداشت کنید. همچنین از کروکی یا گزارش پلیس راهنمایی و رانندگی از صحنه تصادف نسخه‌ای دریافت کنید.

رعایت این موارد نه تنها به حفظ امنیت در محل حادثه کمک می‌کند، بلکه باعث می‌شود مدارک لازم برای پیگیری خسارت و جبران آسیب‌ها به طور کامل در دسترس باشند.

خسارات ناشی از تصادفات رانندگی و انواع آن

وقوع تصادف رانندگی معمولاً با خساراتی همراه است که به افراد درگیر در حادثه تحمیل می‌شود. این خسارات می‌توانند در سه دسته اصلی قرار گیرند:

1. خسارات مالی

این نوع خسارت شامل آسیب‌هایی است که به خودرو، وسایل نقلیه دیگر، یا اشیای خارجی مانند درخت، گاردریل، و غیره وارد می‌شود. خسارات مالی به دلیل ماهیت ملموس و قابل اندازه‌گیری، معمولاً ساده‌تر از سایر انواع خسارات جبران می‌شوند و روند دریافت غرامت برای آن‌ها کوتاه‌تر است.این خسارات شامل خسارات مستقیم بابت آسیب به بدنه خودرو،افت قیمت خودرو و هزینه خواب خودرو می باشد.(هزینه خواب خودرو در شرایط خاصی امکان مطالبه وجود دارد.)

2. خسارات جرحی یا بدنی

هر گونه آسیب جسمی که در نتیجه تصادف به راننده، سرنشینان یا عابران پیاده وارد شود، در این دسته قرار می‌گیرد. این آسیب‌ها می‌توانند شامل شکستگی استخوان، خراشیدگی پوست یا جراحات داخلی باشند. خسارات جرحی معمولاً نیاز به پیگیری کیفری و ارزیابی پزشکی قانونی دارند.

3. تصادفات منجر به فوت

در بدترین موارد، تصادف ممکن است به فوت یکی یا چند نفر از افراد درگیر منجر شود. در چنین مواردی، حادثه به‌عنوان قتل عمد شناخته نمی‌شود (جز در شرایط استثنایی) و تنها امکان دریافت دیه برای بازماندگان (اولیای دم) شخص فوت‌شده وجود دارد. دریافت دیه در این موارد مستلزم طی مراحل قانونی خاصی است.

هر یک از این انواع خسارات، شرایط و روند خاصی برای جبران دارند که در ادامه به توضیح آن‌ها خواهیم پرداخت.

نقش بیمه در جبران خسارات ناشی از تصادفات رانندگی

به طور کلی، شرکت‌های بیمه به این منظور پیش‌بینی شده‌اند تا شخص بیمه‌گذار با پرداخت مبلغ مشخصی تحت عنوان حق بیمه به بیمه‌گر در مقابل وقوع حوادث غیرمترقبه بتواند خسارات وارده به خود را از طریق شرکت بیمه جبران نماید. بیمه‌ها به انواع و اقسام مختلفی مانند بیمه آتش‌سوزی، زلزله و غیره تقسیم می‌شوند.

با توجه به کارکرد بیمه‌ها در جبران خسارات ناشی از حوادث غیرمترقبه نمی‌توان نقش آن‌ها را در جبران خسارات ناشی از تصادفات رانندگی انکار نمود. در این زمینه توجه به دو نوع بیمه به ترتیب زیر ضروری است:

1 . بیمه شخص ثالث چیست؟

بیمه شخص ثالث یکی از مفاهیم کلیدی در بحث دریافت خسارت تصادفات رانندگی است. طبق قانون بیمه اجباری خسارت واردشده به شخص ثالث، که در سال ۱۳۹۵ به تصویب رسید، تمامی صاحبان وسایل نقلیه موتوری زمینی و ریلی موظف هستند وسیله نقلیه خود را تحت پوشش بیمه شخص ثالث قرار دهند. این قانون شامل خودروها، موتورسیکلت‌ها، و حتی یدک‌ها و تریلرهای متصل به وسایل نقلیه می‌شود.

با داشتن بیمه شخص ثالث، تمامی خسارات جانی و مالی ناشی از تصادفات، به جز خسارت مالی واردشده به خودروی راننده مقصر، جبران می‌شود. البته خسارات جانی واردشده به راننده مقصر نیز در صورتی که گواهینامه معتبر داشته باشد، تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرد.

امروزه بخش زیادی از خسارات تصادفات رانندگی از طریق این بیمه جبران می‌شود که باعث شده بار مالی حوادث رانندگی برای افراد کاهش یابد و روند جبران خسارت سریع‌تر و آسان‌تر انجام شود.

2 . بیمه بدنه

یکی دیگر از اقسام بیمه‌های مرتبط با وسایل نقلیه بیمه بدنه است. دارا بودن بیمه بدنه بر خلاف بیمه شخص ثالث برای کلیه وسایل نقلیه الزامی نیست. با این حال، داشتن بیمه بدنه به جبران خسارت ناشی از تصادف رانندگی، به ویژه خسارت وارده به راننده مقصر، کمک بسیاری می‌نماید.

بیمه بدنه مسئولیت جبران خسارات مادی را داشته و بیمه‌گذار خود می‌تواند پوشش بیمه‌ای آن را تعیین نماید. در صورتی که خودروی راننده مقصر دارای بیمه بدنه باشد، راننده مقصر می‌تواند خسارت مالی وارده به خود را از طریق این بیمه جبران نماید. امروزه داشتن بیمه بدنه به ویژه برای خودروهای لوکس و گران قیمت یک امر ضروری است.

مراحل دریافت خسارت تصادف

در حال حاضر به موجب بند (د) ماده 113 قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، نظام حقوقی کشور ما در حال قضازدایی از پرونده‌های مربوط به تصادفات رانندگی است. به این معنا که مطالبه و دریافت خسارات ناشی از تصادفات رانندگی اصولاً بایستی بدون نیاز به مراجع قضایی و از طریق سامانه مربوطه انجام شود. در این راستا، خسارات ناشی از تصادفات رانندگی به ترتیب زیر دریافت می‌شوند:

• ترسیم کروکی الکترونیکی توسط مأمور راهنمایی و رانندگی در سامانه
• معرفی مصدوم یا مصدومین به پزشکی قانونی در صورت ورود خسارت جرحی و صدور گواهی در سامانه
• مراجعه زیان‌دیده به شرکت بیمه و دریافت خسارت به میزان ارزیابی شده توسط کارشناس بیمه

نکته: زیان‌دیده در صورت اعتراض نسبت به مبلغ خسارت تعیین شده توسط شرکت بیمه می‌تواند از طریق طرح دعوا در مراجع قضایی، مطالبه خسارت کند که در ادامه به صورت کامل توضیح می دهیم.

کروکی تصادف چیست؟ 

یکی از مهم‌ترین مدارکی که برای دریافت خسارت ناشی از تصادف رانندگی الزامی است، کروکی صحنه تصادف است. کروکی یک گزارش دقیق و مصور از صحنه تصادف است که کلیه اطلاعات لازم از جمله مکان دقیق تصادف، زمان دقیق تصادف، جزئیات حادثه و غیره به وسیله آن شرح داده می‌شود و مقصر حادثه از این طریق معرفی می‌گردد. در بسیاری از تصادفات رانندگی تهیه کروکی و ارائه آن برای دریافت خسارت الزامی است. به همین خاطر، در ادامه به بیان موارد الزامی تهیه کروکی خواهیم پرداخت.

موارد الزامی کروکی تصادف

1 . تصادف با وسایل نقلیه نظامی
تصادفات با خودروهای متعلق به نیروهای نظامی یا انتظامی، نیاز به کروکی برای ثبت دقیق شرایط حادثه دارد.

2 . تصادف با ماشین‌های سنگین
وقوع حادثه با وسایل نقلیه سنگین مانند کامیون، اتوبوس، مینی‌بوس و مشابه آن‌ها، مستلزم تهیه کروکی است.

3 . تصادف با موتورسیکلت
در صورت برخورد با موتورسیکلت، ارائه کروکی برای دریافت خسارت الزامی است.

4 . تصادفات زنجیره‌ای
در تصادفاتی که چندین وسیله نقلیه به طور زنجیره‌ای با یکدیگر برخورد می‌کنند، تهیه کروکی برای روشن شدن مسئولیت هر یک از طرفین ضروری است.

5 . نداشتن گواهینامه یا بیمه‌نامه معتبر توسط یکی از طرفین
اگر یکی از طرفین حادثه گواهینامه یا بیمه‌نامه معتبر نداشته باشد، حتماً باید کروکی تهیه شود.

6 . تصادف با فردی از شهر دیگر
اگر یکی از طرفین حادثه ساکن شهری دیگر باشد، تهیه کروکی برای ثبت دقیق اطلاعات لازم است.

7 . عبور از چراغ قرمز
در تصادفاتی که به دلیل عبور از چراغ قرمز اتفاق می‌افتند، تهیه کروکی ضروری است.

8 . برخورد با اشیای ثابت
در صورت برخورد خودرو با اشیای ثابت مانند گاردریل، درخت، یا تابلوهای راهنمایی، تهیه کروکی الزامی است.

9 . عدم پیوستگی بیمه‌نامه شخص ثالث
اگر تاریخ بیمه‌نامه فعلی و بیمه‌نامه قبلی دارای تأخیر زمانی باشد، تهیه کروکی برای دریافت خسارت لازم است.

10 . شروع بیمه‌نامه کمتر از ۲۰ روز پیش
در صورتی که از شروع بیمه‌نامه کمتر از ۲۰ روز گذشته باشد، ارائه کروکی الزامی است.

11 . تصادفات منجر به جراحت یا فوت
اگر حادثه باعث آسیب جسمی یا فوت شده باشد، حتماً باید کروکی تهیه شود.

12 . تصادف ناشی از دنده عقب
در تصادفاتی که به دلیل حرکت دنده عقب رخ می‌دهند، تهیه کروکی برای مشخص شدن مقصر حادثه ضروری است.

13 . تصادف مجدد در طول مدت بیمه‌نامه
اگر خودرو در طول مدت اعتبار بیمه‌نامه برای بار دوم دچار حادثه شود، ارائه کروکی الزامی است.

14 . نامشخص بودن دلیل تصادف
در مواقعی که علت دقیق حادثه مشخص نیست، تهیه کروکی کمک می‌کند تا علت حادثه روشن شود.

15 . تصادف شاخ‌به‌شاخ
در تصادفات شاخ‌به‌شاخ، کروکی برای تعیین مقصر ضروری است.

16 . تصادف با عابر پیاده
در صورت برخورد با عابر پیاده، تهیه کروکی الزامی است.

17 . خسارت‌های مالی بیشتر از ۴۰ میلیون تومان (سال ۱۴۰۳)
اگر میزان خسارت وارده بیش از سقف تعیین‌شده توسط بیمه (۴۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳) باشد، ارائه کروکی ضروری است.

شرایط دریافت خسارت بدون کروکی

در برخی موارد، دریافت خسارت تصادف از شرکت بیمه بدون ارائه کروکی نیز امکان‌پذیر است، به شرطی که شرایط زیر برقرار باشد:

1 . تصادف بدون جراحت یا فوت باشد:
اگر حادثه فقط شامل خسارت مالی باشد و آسیب جسمی یا فوت به همراه نداشته باشد.

2 . میزان خسارت محدود باشد:
خسارت مالی وارده به راننده زیان‌دیده حداکثر تا ۴۰ میلیون تومان باشد.البته توجه کنید که این مبلغ می‌تواند در شرکت‌های بیمه تفاوت داشته باشد و بهتر است که هنگام عقد قرارداد بیمه شخص ثالث، به طور کامل از سقف تعهدات اطلاع پیدا کرد.

3 . عدم اختلاف میان طرفین:
طرفین حادثه بر سر میزان خسارت و مقصر بودن یکی از رانندگان توافق داشته باشند.

4 . مدارک قانونی کامل باشد:
وسایل نقلیه درگیر در تصادف دارای بیمه شخص ثالث معتبر بوده و رانندگان نیز گواهینامه معتبر داشته باشند.

شرایط و مدارک لازم برای دریافت خسارت بیمه شخص ثالث بدون کروکی

برای دریافت خسارت ناشی از تصادف، تکمیل فرم اعلام خسارت و ارائه مدارک لازم از سوی مقصر و زیان‌دیده ضروری است. در ادامه، مراحل و نکات کلیدی مرتبط با این فرآیند شرح داده شده است:

1 . تکمیل فرم اعلام خسارت توسط هر دو طرف حادثه:
هر دو طرف (مقصر و زیان‌دیده) باید فرم مخصوص اعلام خسارت را تکمیل کنند. این فرم شامل اطلاعاتی نظیر شرح حادثه، زمان و مکان وقوع، و مشخصات خودروها است.

2 . ارائه بیمه‌نامه شخص ثالث معتبر و جاری برای هر دو وسیله نقلیه:
بیمه‌نامه شخص ثالث هر دو طرف باید معتبر و در دوره اعتبار باشد. ارائه اصل بیمه‌نامه الزامی است.

3 . کارشناسی خودروها برای تعیین میزان خسارت:
کارشناس بیمه میزان خسارت وارده به خودروهای مقصر و زیان‌دیده را ارزیابی و برآورد می‌کند. این مرحله برای تأیید خسارت و تعیین مبلغ پرداختی ضروری است.

4 . اعتبار گواهینامه‌ها:
گواهینامه‌های هر دو راننده باید معتبر و متناسب با نوع وسیله نقلیه باشد. علاوه بر آن، اصل مدارک شناسایی (مانند کارت ملی) باید ارائه شود.

5 . احراز سمت قانونی متقاضی (در صورت نیاز):
در صورتی که دریافت خسارت از سوی شخصی غیر از مالک قانونی خودرو انجام می‌شود، ارائه مدارک قانونی نظیر:

. قیومیت

. وکالت

. وصایت

. ولایت خاص
به همراه کارت ملی و شماره شبا (شماره حساب بانکی) الزامی است.

6 . حضور هر دو خودرو در شعبه پرداخت خسارت:
مقصر و زیان‌دیده باید خودروهای خود را برای ارزیابی و ثبت نهایی به شعبه پرداخت خسارت بیمه بیاورند.

7 . اصل و کپی مدارک هویتی راننده مقصر و زیان‌دیده

. گواهینامه رانندگی

. کارت ملی

8 . اصل و کپی کارت مشخصات خودروی مقصر و زیان‌دیده
این مدارک شامل کارت ماشین هر دو طرف تصادف است.

شرایط لازم برای دریافت خسارت بدون کروکی از بیمه بدنه خودرو

1 . میزان خسارت: سقف خسارت وارده باید کمتر از ۴۰ میلیون تومان باشد.

2 . نوع تصادف: تصادف نباید جزو موارد خاص باشد (مانند تصادف با ماشین نظامی، تصادفات زنجیره‌ای، تصادفات منجر به جرح یا فوت، و سایر موارد مشابه).

3 . تعداد دفعات دریافت خسارت بدون کروکی: در طول مدت اعتبار بیمه‌نامه بدنه، تنها یک بار می‌توانید بدون کروکی تا سقف مجاز بیمه‌نامه درخواست خسارت دهید.

4 . بیمه نامه معتبر طرفین: هر دو ماشین خسارت دیده بیمه‌نامه معتبر داشته باشند.

 5 . گواهی نامه معتبر: هر دو طرف گواهی‌نامه معتبر همان وسیله نقلیه را داشته باشد.

مهلت مراجعه به بیمه جهت دریافت خسارت تصادف بدون کروکی

رانندگان درگیر در یک تصادف بایستی در اولین فرصت به اداره بیمه رجوع کرده، مدارک لازم را ارائه داده و جهت دریافت خسارت تشکیل پرونده دهند. در اکثر شرکت‌های بیمه رانندگان بایستی حداکثر پس از گذشت 5 روز کاری از تصادف در اداره بیمه حاضر شده و مدارک لازم را جهت تشکیل پرونده تحویل دهند.

مدت زمان پرداخت خسارت تصادف توسط بیمه شخص ثالث

پس از آن که رانندگان درگیر در تصادف در شرکت بیمه حاضر شده و مدارک لازم را ارائه نمایند، کارشناسان بیمه اقدام فرایند بررسی مدارک و برآورد میزان خسارت را آغاز می‌نمایند. مدت زمان لازم جهت انجام این فرایند و پرداخت خسارت به شخص زیان‌دیده در هر یک از شرکت‌های بیمه متفاوت است. برخی از شرکت‌ها در فاصله 10 تا 15 روز کاری اقدام به پرداخت خسارت نموده و در برخی دیگر از شرکت‌ها ممکن است پرداخت خسارت تا 20 روز کاری به طول بیانجامد. اما اصولاً این فرایند در کمتر از یک ماه انجام شده و مبلغ کارشناسی شده به حساب شخص زیان‌دیده واریز می‌گردد.

دریافت خسارت تصادف از طریق مراجع قضایی

همانطور که پیش‌تر اشاره شد، در حال حاضر تأکید بر قضازدایی نسبت به پرونده‌های مربوط به تصادفات رانندگی و مطالبه خسارت آن‌ها وجود دارد. با این حال، همچنان در برخی موارد زیان‌دیده از تصادف رانندگی خسارت خود را بایستی از طریق مراجعه به مراجع قضایی دریافت نماید. این موارد عبارتند از:

• اعتراض طرفین تصادف یا شرکت بیمه‌گر نسبت به میزان خسارت تعیین شده
• تصادفات مشتمل بر صدمات جدی یا قتل غیرعمد (موضوع مواد 714 و 715 قانون مجازات اسلامی)
• مواردی که هویت شخص زیان‌دیده یا راننده مقصر حادثه نامعلوم باشد
• تصادفات رانندگی مربوط به اتباع خارجی  

نحوه دریافت خسارت تصادف از طریق مراجع قضایی حقوقی

گاهی بنا به علل گوناگونی از جمله عدم توافق رانندگان در مراجعه به بیمه، فرار راننده مقصر و غیره امکان دریافت خسارت تصادف از طریق بیمه‌نامه شخص ثالث راننده مقصر وجود ندارد. در این شرایط، زیان‌دیده می‌تواند از باب قواعد مسئولیت مدنی و الزام به جبران خسارت اقدام به طرح دادخواست به طرفیت راننده مقصر کرده و از طریق مراجع قضایی خسارت خود را مطالبه نماید.

در صورت وقوع تصادف رانندگی، اشخاص زیان‌دیده یا نماینده آن‌ها می‌توانند به دو اقدام قضایی متفاوت متوسل شوند. نخستین اقدام طرح دعوای مطالبه خسارت به شرحی است که در ادامه توضیح داده خواهد شد. در اکثر تصادفات رانندگی می‌توان با طرح دعوای حقوقی مطالبه خسارت، خسارات وارده را جبران نمود. علاوه بر طرح دعوای حقوقی جبران خسارت، در برخی تصادفات مانند تصادفات جرحی یا منجر به فوت نیاز به تقدیم شکایت کیفری برای رسیدگی در مراجع کیفری است.

در طرح دعوای حقوقی مطالبه خسارت تصادف، در صورتی که خسارات وارده تا مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان باشد، رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه صلح است و در صورتی که میزان خسارات وارده بالغ بر ۱۰۰ میلیون تومان باشد، پرونده در دادگاه عمومی حقوقی رسیدگی خواهد شد.

چگونگی طرح دعوای حقوقی مطالبه خسارت ناشی از تصادف رانندگی

چنانچه پس از وقوع تصادف رانندگی توافقی میان راننده مقصر و زیان‌دیده نسبت به جبران خسارات وارده انجام نشود، شخص زیان‌دیده می‌تواند خسارت وارده به خود را با طرح دعوای حقوقی مطالبه خسارت ناشی از تصادف رانندگی جبران نماید. به این منظور، شخص زیان‌دیده می‌تواند مطابق مراحل زیر دادخواست خود را تنظیم کرده و به ثبت برساند:

1 . ثبت نام در سامانه ثنا و تشکیل حساب کاربری

2 . جمع‌آوری اسناد و مدارک مربوط به تصادف

3 . تهیه و تنظیم دادخواست

4 . ثبت دادخواست در سامانه ثنا

5 . تقاضای تأمین دلیل در زمان ثبت دادخواست یا در زمان رسیدگی

نقش تأمین دلیل در رسیدگی به دعوای مطالبه خسارت ناشی از تصادف

تأمین دلیل یکی از امکانات پیش‌بینی شده در قانون آیین دادرسی است تا خواهان به وسیله آن بتواند دلایلی را که احتمال از بین رفتن یا عدم دسترسی به آن‌ها در آینده وجود دارد را حفظ نموده تا با استناد به آن بتواند در آینده خواسته خود را در دادگاه به اثبات برساند. در طرح دعوای مطالبه خسارت ناشی از تصادف رانندگی نیز دلیل اصلی خسارت وارده به خودروست که حفظ آن در زمان دادرسی ضرورت دارد. اما چالش اساسی در اینجاست که با طولانی شدن فرایند دادرسی راننده زیان‌دیده نمی‌تواند خودروی خود را در حالت معیوب نگه داشته و نیاز به تعمیر آن دارد.

در چنین شرایطی، خواهان می‌تواند در زمان ثبت دادخواست یا در حین رسیدگی به دعوا تقاضای تأمین دلیل از دادگاه نماید. این تقاضا ممکن است به صورت کتبی یا شفاهی تقدیم دادگاه شود. با قبول درخواست تأمین دلیل از جانب دادگاه، کارشناس خسارت وارده به اتوموبیل را برآورد کرده و ثبت می‌نماید و پس از آن، شخص زیان‌دیده می‌تواند اقدام به تعمیر اتوموبیل خود نماید.

تأمین خواسته در دادخواست مطالبه خسارت خودرو

تأمین خواسته یکی از راهکارهای قانونی برای تضمین حقوق خواهان در دعاوی مالی و جبران خسارت و متفاوت از تأمین دلیل است. در دعاوی مربوط به مطالبه خسارت خودرو، خواهان می‌تواند از دادگاه درخواست تأمین خواسته کند تا قبل از صدور حکم قطعی، اموال و دارایی‌های خوانده (راننده مقصر) توقیف شود. این اقدام از احتمال فرار خوانده یا انتقال اموال جلوگیری می‌کند و تضمینی برای جبران خسارت وارده است.

به منظور درخواست تأمین خواسته در تصادفات رانندگی وجود شرایط زیر الزامی است:

1 . ارائه دلایل کافی:
خواهان باید دلایل و مدارکی ارائه دهد که وقوع تصادف، مقصر بودن خوانده، و میزان خسارت وارده را نشان دهد (مانند گزارش پلیس، کروکی تصادف، و فاکتورهای تعمیر).

2 . دادخواست مطالبه خسارت:
درخواست تأمین خواسته باید به همراه دادخواست اصلی مطالبه خسارت خودرو یا به طور مستقل پیش از آن ارائه شود.

3 . خسارت احتمالی:
دادگاه بر اساس میزان خواسته زیان دیده تصادف، وجهت توقیف اموال مقصر تصادف از وی خسارت احتمالی دریافت می‌کند.

نمونه دادخواست مطالبه خسارت تصادف رانندگی

چنانچه شخص زیان‌دیده بنا به علل مختلفی چون فرار راننده مقصر، عدم توافق در خصوص میزان خسارت و ارائه بیمه نامه توسط راننده مقصر و غیره نتواند خسارت خود را دریافت نماید. می‌تواند اقدام به تنظیم دادخواست به ترتیب زیر نماید.

مشخصات خواهان : …………….

مشخصات خوانده (راننده مقصر) : ……………..

اطلاعات وکیل (در صورت وجود) : ……………….

دلایل و منضمات:

• کروکی تصادف
• تصاویر و فیلم‌های مربوط به صحنه تصادف
• استشهادیه و شهادت شهود (در صورت لزوم)
• و غیره

موضوع دادخواست: مطالبه خسارت مالی ناشی از تصادف

شرح دادخواست

ریاست محترم دادگاه ………

با سلام

 احتراماً به استحضار می‌ رساند اتومبیل اینجانب خواهان پرونده به شماره پلاک ……. و مدل …… در اثر تصادف اتفاق افتاده در تاریخ ………. که حسب گزارش پلیس راهنمایی و رانندگی مقصر آن خوانده محترم بود آسیب دیده است. براساس گزارش کارشناس رسمی دادگستری مبلغ خسارت ………….. تعیین‌ شده است. لذا با تقدیم این دادخواست با استناد به مواد ۱ و ۲ قانون مسئولیت مدنی و مواد ۳۲۸ قانون مدنی و ۱۹۸ و ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی، تقاضای رسیدگی و صدور حکم به پرداخت مبلغ ……….. بابت خسارات وارده به خودروی اینجانب و پرداخت هزینه‌های دادرسی از جمله هزینه دستمزد کارشناس رسمی دادگستری را دارم.

طرح شکایت کیفری تصادف رانندگی

در برخی موارد مانند تصادفات جرحی یا تصادفات منجر به فوت، نیاز به طرح شکایت کیفری وجود دارد. به این منظور شخص زیان‌دیده یا نماینده وی بایستی اقدام به تنظیم یک شکوائیه و ثبت آن در سامانه ثنا نماید.

با تصویب قانون جدید شورای حل اختلاف در سال 1402، دادگاه صلح به عنوان یکی از مراجع قضایی تازه تأسیس در نظام قضایی کشور ما شناخته شد که موارد صلاحیت ویژه‌ای را داراست.

ماده 12 قانون جدید شورای حل اختلاف در برشمردن موارد صلاحیت دادگاه صلح، رسیدگی به جنبه عمومی و خصوصی تصادفات رانندگی را از جمله صلاحیت‌های دادگاه صلح برشمرده است. در نتیجه، امروزه دادگاه صلح به عنوان مرجع صالح رسیدگی به شکایت کیفری شناخته می‌شود.

در تهران مجتمع قضایی شماره ۷ دادگاه‌های صلح تهران، اختصاصا به جنبه عمومی و خصوصی کلیه جرایم غیر عمدی  تصادفات رانندگی رسیدگی میکند.

آدرس مجتمع قضایی شماره ۷ تهران:

فرانشیز بیمه چیست؟

یکی از اصطلاحات تخصصی که افراد در تهیه بیمه نامه‌های مختلف با آن مواجه می‌شوند، عبارت فرانشیز (Franchise) است. فرانشیز در لغت به معنای حق امتیاز است. در اصطلاح، فرانشیز مبلغ یا درصدی از خسارات است که شرکت بیمه تعهدی به جبران آن نداشته و بیمه‌گذار موظف است شخصاً آن را پرداخت نماید. زیرا شرکت‌های بیمه تعهدی نسبت به جبران صددرصدی خسارات ندارند. به عنوان مثال، اگر در یک بیمه نامه، فرانشیز 20 درصدی تعیین شده باشد. در صورت وقوع خسارت، شرکت بیمه 80 درصد از مبلغ خسارت را جبران کرده و پرداخت 20 درصد باقی مانده بر عهده شخص بیمه‌گذار است.

موضوع فرانشیز اختصاص به شرکت‌های بیمه ایران نداشته و تقریباً در سراسر جهان بیمه‌ نامه‌ها با قید مبلغ یا درصد معینی تحت عنوان فرانشیز تهیه می‌شوند.

دریافت خسارت خواب خودرو در اثر تصادف

خسارت خواب خودرو که به آن اجرت المثل نیز گفته میشود، می تواند شامل درآمد از دست رفته یک راننده تاکسی باشد که در اثر تصادف نتوانسته درآمدی داشته باشد یا شرکت اجاره خودرویی باشد که از اجاره دادن خودرو بعد از تصادف محروم مانده است. البته تشخیص این موضوع با قاضی رسیدگی کننده به پرونده می باشد و معمولا با ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری، مدت زمان متعارفی که جهت تعمیر خودرو لازم است مبنای محاسبه قرار می دهند،اما همه دادگاه ها قایل به موجه بودن دریافت این خسارت ندارندو استدلال می کنند که خسارت خواب خودرو از مصادیق عدم النفع وقابلیت مطالبه ندارند.توجه داشته باشید که این نوع خسارت صرفا از مقصر حادثه قابل مطالبه می باشد و شرکت های بیمه تعهدی در برابر این نوع خسارات وارده به خودرو ندارند.

نمونه رای در خصوص عدم تعلق خسارت خواب خودرو به زیان دیده

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۹۴۱ مورخ 1400/11/30 

تاریخ نظریه: ۱۴۰۰/۱۱/۳۰
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۰/۹۴۱
شماره پرونده: ۱۴۰۰-۶۸-۹۴۱ ع

استعلام:

در تصادفات و غیر آن، آیا خسارت ناشی از عدم امکان استفاده از وسیله نقلیه در مدتی که خودرو توقیف بوده یا به لحاظ خسارت وارده قابل استفاده نبوده است (خواب وسایل نقلیه)، حسب مورد از مقصر حادثه یا شرکت‌های بیمه قابل وصول است؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:

برابر تبصره ۲ ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ زوال منافع ممکن‌الحصول که بر آن صدق اتلاف کند، قابل مطالبه است؛ مانند ایام بیکاری راننده تاکسی به علت توقف برای انجام تعمیر آسیب‌های ناشی از تصادف؛ همچنین با لحاظ اطلاق بند «ب» ماده یک قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب ۱۳۹۵، صرفاً آن بخش از خسارات فرض سوال که مشمول عنوان اتلاف مال تلقی شود را در بر می‌گیرد. بدیهی است چنانچه به علت تعلل مالک خودرو و یا علل دیگر تعمیرات به تأخیر افتاده باشد، به سبب عدم انتساب آن به عامل زیان، وی یا شرکت بیمه تکلیفی در این خصوص ندارد.

دریافت خسارت تصادف با خودروی لوکس(غیرمتعارف)

خودروهایی که قیمت آن‌ها بیش از ۵۰ % مبلغ دیه در ماه‌ها حرام باشد، خودروی لوکس یا نامتعارف محسوب می‌شوند. دریافت خسارت تصادف با خودروهای لوکس کمی متفاوت از دیگر خودروهاست. زیرا سقف تعهدات بیمه‌های شخص ثالث نسبت به خودروهای لوکس ۵۰ % مبلغ دیه در ماه حرام که معادل قیمت گران‌ترین خودوری متعارف در جامعه است می‌باشد. مبلغ سقف تعهدات بیمه شخص ثالث در ابتدای هر سال تعیین می‌شود. این مبلغ در سال ۱۴۰۳، ۸۰۰ میلیون تومان است. یعنی در صورتی که خسارت وارده از تصادف رانندگی به یک خودروی لوکس بیش از ۸۰۰ میلیون تومان باشد. بیمه‌نامه شخص ثالث راننده مقصر تنها تا سقف ۸۰۰ میلیون تومان می‌تواند به راننده زیان‌دیده پرداخت نماید.

در صورت ورود خسارات جزئی به خودروهای لوکس در اثر تصادفات رانندگی نیز شرکت‌های بیمه خسارت وارده را مطابق با گران‌ترین خودروی متعارف جامعه جبران می‌نمایند. برای مثال، اگر آینه بغل یک خودروی لوکس آسیب دیده و هزینه تعویض آن کمتر از 800 میلیون تومان باشد، شرکت بیمه تمام هزینه را پرداخت نخواهد نمود؛ بلکه معادل قیمت آینه بغل گران‌ترین خودروی متعارف موجود در جامعه را به شخص زیان‌دیده پرداخت می‌نماید.

دارندگان خودرهای لوکس می‌توانند مابه‌التفاوت خسارات وارده را با استفاده از بیمه بدنه اتوموبیل خود جبران نمایند.

شرکت‌های بیمه مبلغ خسارت وارده به خودروهای لوکس را طبق فرمول زیر محاسبه می‌نمایند:

مبلغ خسارت وارده به خودروی لوکس * (قیمت روز گران‌ترین خودروی متعارف (۸۰۰ میلیون تومان) / قیمت خودروی لوکس زیان‌دیده)

برای کسب اطلاعات بیشتر در این خصوص می‌توانید نمونه رأی با موضوع مسئولیت راننده مقصر حادثه رانندگی درخصوص خسارت مازاد بر قیمت متناظر گران‌ترین خودروی متعارف را در اینجا مشاهده نمایید. 

دریافت خسارت افت قیمت خودرو در اثر تصادف

یکی از خسارات غیرمستقیم وارده به خودروها در اثر تصادفات رانندگی خسارت افت قیمت خودروست. طبیعی است که پس از وقوع تصادف با توجه به میزان خسارت، مدل خودرو، سال ساخت، قیمت روز خودرو، قطعات تعویضی و غیره اتوموبیل تصادفی دچار افت قیمت می‌گردد.

غالباً راننده مقصر و حتی شرکت‌های بیمه از پرداخت خسارت افت قیمت خودرو اجتناب می‌نمودند. خوشبختانه با تصویب و ابلاغ دستورالعمل نحوه محاسبه خسارت کسر قیمت وسیله نقلیه از تاریخ اول دی ماه سال 1403، بیمه‌های شخص ثالث ملزم هستند تا علاوه بر جبران خسارات مستقیم وارده به خودروها خسارت افت قیمت آن‌ها را نیز جبران نمایند. البته این موضوع صرفاً اختصاص به خودروهایی دارد که کمتر از ده سال از تولید آن‌ها گذشته باشد.

دارندگان خودروهای بالای ده سال نیز می‌توانند با ثبت دادخواست مطالبه خسارت افت قیمت خودرو به طرفیت راننده مقصر از باب قواعد مربوط به مسئولیت مدنی، خسارت افت قیمت خودرو را از راننده مقصر مطالبه نمایند. همچنین، شایان ذکر است که مالکین خودروهای تصادفی در صورت داشتن بیمه بدنه می‌توانند خسارت افت قیمت را از این طریق نیز جبران نمایند.

دریافت خسارت تصادف در صورت فرار راننده مقصر

گاهی پس از وقوع تصادف راننده مقصر بلافاصله صحنه را ترک می‌نماید. در این موارد، ممکن است افراد تصور نمایند که بدون حضور راننده مقصر امکان دریافت خسارت وجود ندارد. درست است که فرار راننده مقصر فرایند دریافت خسارت تصادف را دشوار می‌نماید، اما این مسئله را غیرممکن نمی‌نماید.

در صورت فرار راننده مقصر، اشخاص زیان‌دیده، اعم از آن که خسارت مالی به ایشان وارد شده باشد یا خسارت جانی، بایستی بلافاصله با پلیس راهنمایی و رانندگی تماس بگیرند تا در صحنه تصادف حاضر شود. مأمور راهنمایی و رانندگی با حضور در صحنه تصادف، اقدام به تهیه صورتجلسه نموده و در صورت ورود زیان جرحی یا جانی، شخص زیان‌دیده را به پزشکی قانونی ارجاع می‌دهد تا میزان آسیب و طول درمان وی برآورد شود.

سپس، شخص زیان‌دیده با در دست داشتن مدارک مربوطه، از جمله گواهی پلیس راهنمایی و رانندگی، گواهی پزشکی قانونی و غیره بایستی اقدام به ثبت شکوائیه در سامانه ثنا نماید. با ثبت شکوائیه وی دادسرا و سپس دادگاه فرایند رسیدگی را آغاز کرده و با بررسی مدارک و مستندات و یافتن راننده مقصر، حکم به محکومیت راننده مقصر و جبران خسارت وارده به زیان‌دیده را صادر می‌نمایند.

دریافت خسارت تصادف از راننده فاقد گواهینامه

رانندگی بدون داشتن گواهینامه معتبر یکی از خطرناک‌ترین اقداماتی است که هر راننده می‌تواند مرتکب شود. برای رانندگی با هر وسیله نقلیه داشتن گواهینامه مخصوص آن وسیله نقلیه ضروری است. برای مثال دارندگان گواهینامه پایه سوم نمی‌توانند با استفاده از این گواهینامه با خودروهای سنگین رانندگی کنند. دارا بودن گواهینامه معتبر از این حیث الزامی است که شرکت‌های بیمه تنها زمانی اقدام به جبران خسارت می‌نمایند که راننده مقصر دارای گواهینامه معتبر باشد.

البته امروزه به جهت تسهیل در جبران خسارت وارده به زیان‌دیده، شرکت بیمه در ابتدا مبلغ خسارت وارده را به شخص زیان‌دیده پرداخت می‌نماید. سپس، اقدام به طرح شکایت از راننده مقصر فاقد گواهینامه نموده و مبلغ پرداختی را از وی مطالبه می‌نماید. در نهایت، جبران خسارت ناشی از تصادف با راننده مقصر فاقد گواهینامه توسط همان راننده مقصر پرداخت می‌گردد.

علاوه بر این، شرکت بیمه هیچ تعهدی نسبت به جبران خسارات جانی وارده به راننده مقصر فاقد گواهینامه را نخواهد داشت. در صورتی که تصادف رانندگی منجر به جرح یا فوت شده و راننده مقصر نیز گواهینامه نداشته باشد، مجازات سنگینی در انتظار وی خواهد بود و متهم به قتل عمد شناخته خواهد شد.

دریافت خسارت تصادف در صورت عدم وجود بیمه شخص ثالث

دارا بودن بیمه شخص ثالث برای کلیه وسایل نقلیه موتوری یک الزام قانونی است. اهمیت این موضوع به میزانی است که حتی در صورت تأخیر در تمدید بیمه شخص ثالث نیز بیمه‌گذار ملزم به پرداخت جریمه می‌گردد.

چنانچه راننده مقصر در تهیه یا تمدید بیمه شخص ثالث خودروی خود کوتاهی کرده باشد، شرکت بیمه هیچ مسئولیتی در قبال جبران خسارت وارده به راننده زیان‌دیده نخواهد داشت. در این موارد، راننده مقصر خود موظف به پرداخت کلیه خسارت وارده به شخص زیان‌دیده است. در صورتی که راننده مقصر فاقد بیمه شخص ثالث از پرداخت خسارت اجتناب نموده و میان او و شخص زیان‌دیده توافق حاصل نشود، شخص زیان‌دیده چاره‌ای جز طرح شکایت و مراجعه به دادگاه نخواهد داشت.

پرداخت خسارت تصادف به راننده مقصر

بیمه اجباری شخص ثالث یکی از راهکارهای مهم برای جبران خسارات ناشی از تصادفات رانندگی است. این بیمه به نحوی طراحی شده است که تمامی افراد آسیب‌دیده در یک حادثه رانندگی، به‌جز راننده مقصر، تحت عنوان شخص ثالث قرار گرفته و خسارات وارده به آن‌ها از طریق بیمه شخص ثالث خودرو جبران می‌شود. با این‌ حال، این به معنای آن نیست که راننده مقصر نمی‌تواند خسارات بدنی خود را مطالبه کند.

گرچه راننده مقصر شخص ثالث محسوب نمی‌شود و شرکت بیمه تعهدی به جبران خسارات او تحت عنوان بیمه شخص ثالث ندارد، اما بر اساس بیمه حوادث راننده، شرکت بیمه موظف است خسارات بدنی واردشده به راننده مقصر را جبران کند. علاوه بر این، طبق بند ب ماده ۱۱۵ قانون برنامه پنجم توسعه و رأی وحدت رویه شماره ۷۸۱ دیوان عالی کشور، راننده مقصر از نظر حقوق بیمه‌ای در حکم سرنشین خودرو تلقی شده و از حقوقی مشابه بهره‌مند می‌گردد. این مسئله تعهد شرکت بیمه به جبران خسارات بدنی راننده مقصر را تقویت کرده است.

لزوم پرداخت خسارت تصادف به راننده مقصر به نرخ یوم‌الاداء

با توجه به به رسمیت شناخته شدن امکان دریافت خسارت تصادف از شرکت بیمه برای راننده مقصر، این پرسش مطرح شد که خسارت راننده مقصر بایستی مطابق نرخ مندرج در بیمه‌نامه پرداخت شود یا به نرخ یوم‌الاداء؟ این مسئله موجب ایجاد اختلاف نظر بسیاری بین قضات و حقوقدانان شده بود. تا اینکه هیأت عمومی دیوان عالی کشور برای حل این اختلاف نظر در تاریخ 25 شهریور ماه 1404 اقدام به صدور یک رأی وحدت رویه نمود. هیأت عمومی دیوان عالی کشور به موجب این رأی وحدت رویه مقرر نمود که به استناد ماده 3 و تبصره ماده 36 قانون بیمه خسارت تصادف راننده مقصر بایستی به نرخ یوم‌الاداء پرداخت شود. 

علاوه بر این، پیش‌تر نیز مطابق رأی اصراری شماره ۰۳۰۰۰۱۵ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، شرکت‌های بیمه موظف به پرداخت خسارات بدنی واردشده به راننده مقصر، شامل دیه و ارش، به نرخ یوم‌الادا و مازاد بر سقف بیمه‌نامه شده‌ بودند. این رأی نشان می‌دهد که حتی اگر فاصله زمانی قابل‌توجهی میان روز حادثه و روز پرداخت خسارت وجود داشته باشد، شرکت بیمه موظف است خسارات را به نرخ روز پرداخت کند. بنابراین، راننده مقصر نیز می‌تواند برای جبران خسارات بدنی خود از این حمایت قانونی بهره‌مند شود.

برای دیدن این رای اصراری میتوانید به این صفحه مراجعه کنید.

مطالبه دیه در تصادفات رانندگی

چنانچه وقوع تصادف رانندگی منجر به آسیب جسمی یا جرحی به شخصی شده یا حتی منجر به فوت شده باشد، مجنی‌علیه یا اولیای دم شخص متوفا می‌توانند دیه نقص عضو یا فوت را مطابق نرخ دیه مطالبه نمایند. بایستی توجه داشت که در تصادفات منجر به فوت، اگر راننده دارای گواهینامه معتبر بوده باشد، فوت شخص متوفا قتل عمد محسوب نخواهد شد و امکان قصاص برای اولیای دم وجود نخواهد داشت.

جهت مطالبه دیه در تصادف رانندگی، مجنی‌علیه یا اولیای دم بایستی اقدام به ثبت یک شکوائیه مبنی بر مطالبه دیه در سامانه ثنا نمایند. با ثبت این شکوائیه، ابتدا دادسرا و سپس دادگاه موضوع فوق و اسناد و مدارک موجود را بررسی کرده و دادگاه حکم به پرداخت دیه صادر می‌نماید. با ارائه حکم دادگاه به شرکت بیمه شخص ثالث راننده مقصر، این شرکت اقدام به پرداخت مبلغ دیه به مجنی‌علیه یا اولیای دم می‌نماید.

نقش صندوق تأمین خسارت‌های بدنی در تصادفات رانندگی

صندوق تأمین خسارت‌های بدنی یک نهاد حمایتی است تا قربانیان تصادفات رانندگی در مواردی که مقصر حادثه فاقد بیمه است یا اینکه بیمه شخص مقصر پوشش‌دهنده خسارات وارده نیست و یا اینکه مقصر حادثه غیرقابل شناسایی است ، بتوانند از این طریق خسارت‌های جسمی و بدنی وارده به خود را جبران نمایند. وجود این صندوق موجب تسهیل در جبران خسارت برای زیان‌دیدگان شده و کاهش فشارهای مالی و روانی راننده مقصر شده است.

در صورت وقوع تصادفات رانندگی موارد زیر از طریق صندوق تأمین خسارت‌های بدنی قابل جبران هستند:

• شناخته نشدن راننده مقصر حادثه
• ورود خسارت به شخص ثالث در اثر تصادف در موارد فقدان یا انقضای اعتبار بیمه شخص ثالث خودروی مقصر
• باطل شدن قرارداد بیمه
• کسری پوشش بیمه ‌نامه در اثر افزایش مبلغ دیه
• تعلیق یا لغو فعالیت شرکت بیمه
• خسارات بدنی خارج از محدوده پوشش بیمه‌گر
• صدور حکم توقف فعالیت یا ورشکستگی بیمه‌گر

هزینه دادرسی مطالبه خسارت تصادف

هزینه دادرسی مطالبه خسارت، در صورتی که میزان خسارت شما مشخص نباشد به صورت علی الحساب و تقریبا ناچیز می باشد ولی در صورتی که میزان خسارت مشخص باشد در سال ۱۴۰۳ ۳.۵ درصد میزان خسارت وارده به خودرو می باشد. یعنی این هزینه را باید در دفتر خدمات قضایی پرداخت کنید و در صورتی که توانایی پرداخت این هزینه را نداشته باشید، می بایست هم زمان دادخواست اعسار از هزینه دادرسی هم تقدیم دادگاه نمایید تا دادگاه بعد از بررسی شرایط مالی شما به صورت موقت شما را از پرداخت هزینه دادرسی معاف نماید.

مرجع صالح قضایی برای مطالبه خسارت تصادف

مرجع قضایی صالح برای مطالبه خسارت تصادف رانندگی با توجه به دو معیار صلاحیت ذاتی و صلاحیت محلی تعیین می‌شود. از حیث صلاحیت ذاتی، به موجب بند 9 ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402، رسیدگی به جنبه عمومی و خصوصی کلیه جرایم غیرعمدی ناشی از تصادفات رانندگی در صلاحیت دادگاه صلح قرار گرفته است.

از حیث صلاحیت محلی نیز، جهت مطالبه خسارت ناشی از تصادف می‌بایست به محل اقامتگاه خوانده یعنی مقصر حادثه مراجعه کنید. البته ثبت اولیه دادخواست می‌تواند در محل اقامتگاه شما و از طریق دفاتر خدمات قضایی انجام شود و صرفا برای پیگیری‌های قضایی می‌بایست به دادگاه محلی که مقصر حادثه زندگی می‌کند مراجعه نمایید.

مرجع صالح قضایی رسیدگی به پرونده‌های تصادف منجر به خسارت بدنی غیرعمدی

با وجود آن که قانون شوراهای حل اختلاف به صورت مطلق رسیدگی به دعاوی مربوط به تصادفات رانندگی را در صلاحیت دادگاه صلح قرار داده است. اما از اردیبهشت ماه 1404 با هدف کاهش پرونده‌های قضایی، تسریع رسیدگی و تسهیل در پرداخت خسارت رسیدگی به پرونده‌های تصادفات رانندگی منجر به خسارات بدنی غیرعمدی از صلاحیت دادگاه صلح خارج و به مراجع انتظامی واگذار شده است.

در حال حاضر، در صورت وقوع تصادف رانندگی منجر به خسارات بدنی غیرعمدی مراجع انتظامی در صحنه حاضر شده و پس از بررسی و تهیه کروکی پرونده را تکمیل می‌نمایند. این مراجع مصدوم یا مصدومین را به پزشکی قانونی معرفی کرده و نظریه پزشکی قانونی را دریافت می‌نمایند. سپس، پرونده مذکور را به شرکت بیمه یا صندوق تأمین خسارت‌های بدنی ارسال می‌نمایند. شرکت بیمه یا صندوق تأمین خسارت‌های بدنی نیز پس از 20 روز از ابلاغ، دیه مصدوم را پرداخت می‌نماید.

مراجع انتظامی صرفاً در خصوص پرونده‌های تصادف منجر به خسارت بدنی غیرعمدی صالح شناخته می‌شوند. موارد بسیاری از جمله رسیدگی به تصادف منجر به فوت، نقص عضو، از بین رفتن حواس پنج‌گانه، اعتراض به کروکی یا نظریه پزشکی قانونی، شناسایی نشدن متهم یا تبعه غیرمجاز بودن وی همچنان در صلاحیت دادگاه صلح قرار دارد.

چه شخصی باید در دادخواست مطالبه خسارت تصادف طرف دعوا قرار گیرد؟

در دادخواست مطالبه خسارت ناشی از تصادف، طرف دعوا باید مقصر حادثه و در صورت وجود، بیمه‌گر مسئول جبران خسارت باشد.

مقصر حادثه

مقصر حادثه فردی است که مطابق با گزارش پلیس و کروکی، مسئول وقوع تصادف شناخته شده است. با این حال، مقصر لزوماً راننده خودرو نیست و می‌تواند مالک خودرو یا هر فرد دیگری باشد که مسئولیت قانونی وقوع حادثه را بر عهده دارد. برای مثال:

. اگر خودرو توسط کارمند شرکتی برای مأموریت استفاده شود و تصادف کند، شرکت یا مالک خودرو نیز می‌تواند به عنوان مقصر طرف دعوا قرار گیرد.

. در مواردی که خودرو به صورت غیرقانونی به فرد دیگری سپرده شده باشد (مانند افراد فاقد گواهینامه)، مالک خودرو نیز ممکن است مسئول شناخته شود.بنابراین احتیاطا هم مقصر تصادف و هم مالک خودرو را خوانده قرار دهید تا دادخواست دچار ایراد نگررد.

بیمه‌گر

اگر مقصر حادثه دارای بیمه‌نامه شخص ثالث معتبر باشد، شرکت بیمه وی به عنوان مسئول جبران خسارت مالی و جانی طرف دعوا قرار می‌گیرد. در این حالت، خواهان می‌تواند مستقیماً از بیمه‌گر درخواست جبران خسارت کند، مگر در مواردی که پوشش بیمه‌ای شامل خسارت نباشد یا سقف تعهدات بیمه کافی نباشد. در صورتی که خودرو زیان دیده بیمه بدنه داشته باشد، شرکت بیمه گر بدنه هم باید مورد خوانده قرار گیرد.

بنابراین در صورتی که تعهدات بیمه تکافوی خسارت مورد تقاضای زیان دیده تصادف را نماید، دادگاه شرکت بیمه گر را محکوم میکند و در صورتی که خسارات بیشتر از سقف بیمه باشد(چه خسارت تعمیرگاهی چه افت قیمت)، مقصر حادثه محکوم به پرداخت خسارت می‌شود.

نقش وکیل در دریافت خسارت تصادف

متأسفانه در بسیاری از موارد وقوع تصادفات رانندگی با بروز اختلافات بسیاری میان رانندگان در خصوص نحوه جبران خسارات وارده همراه است. با وجود آن که توافق رانندگان نسبت به جبران خسارات وارده بهترین راهکار برای جبران خسارات است، اما این امر همیشه میسر نخواهد شد. به همین خاطر، در صورت وقوع تصادفات رانندگی بهتر است پیش از هر اقدامی مشورت و راهنمایی‌های لازم را از یک وکیل متخصص دریافت نمایید تا بتوانید فرایند جبران خسارت را به ساده‌ترین و سریع‌ترین شکل ممکن انجام دهید. چنانچه این تصادف منجر به فوت یا آسیب جرحی شده باشد، اهمین حضور و همراهی وکیل دوچندان خواهد بود.

در صورت نیاز به طرح دعوای حقوقی یا شکایت کیفری برای جبران خسارت ناشی از تصادف نیز حضور یک وکیل متخصص موجب می‌شود تا فرایند تهیه و تنظیم دادخواست یا شکوائیه و همچنین رسیدگی به پرونده در دادگاه به شکلی مناسب پیش رفته و شخص زیان‌دیده بتواند حقوق از دست رفته خویش را سریعاً احقاق نماید.

نتیجه‌گیری

با توجه به افزایش میزان تصادفات رانندگی همواره این احتمال وجود دارد که رانندگان درگیر در یک تصادف رانندگی شوند. تفاوتی ندارد که راننده درگیر در تصادف به عنوان مقصر شناخته شود یا خیر. در هر صورت ضروری است تا با قوانین و مقررات مربوط به جبران خسارت تصادف رانندگی آشنایی داشته باشد تا در صورت بروز یک تصادف بتواند به سادگی فرایند جبران خسارت را پیگیری نماید. عمدتاً جبران خسارت تصادفات رانندگی با استفاده از بیمه شخص ثالث راننده مقصر انجام می‌شود. با این حال، گاهی در اثر عدم توافق یا فرار راننده مقصر شخص یا اشخاص زیان‌دیده ناچار به طرح شکایت می‌شوند تا از این طریق بتوانند خسارت وارده به خود را جبران نمایند.

دپارتمان حقوقی وکیل سوال

امیدواریم که این مقاله برای شما مفید بوده و اطلاعات کافی در زمینه نحوه مطالبه خسارت ناشی از تصادفات رانندگی را در اختیار شما قرار داده باشد. در صورتی که با سؤال یا ابهامی در این زمینه مواجه هستید، می‌توانید پرسش خود را در قسمت دیدگاه‌ها درج نمایید تا در اسرع وقت به آن‌ها پاسخ داده شود. در صورت نیاز به دریافت مشاوره تخصصی نیز می‌توانید از طریق شماره تماس یا فرم ارتباطی با ما در ارتباط باشید.

خانم ام‌البنین تنکابنی رضایی، وکیل پایه یک دادگستری و مدیر مجموعه وکیل سؤال، با سال‌ها تجربه در زمینه ارائه خدمات حقوقی، شخصاً بر کیفیت خدمات ارائه شده نظارت خواهند داشت.

وکیل سؤال – همراه شما در مسیر عدالت