سرقت اینترنتی یا سایبری | نحوه شکایت و مجازات آن + نمونه شکایت

سرقت همیشه یکی از جرایمی بوده که از گذشته تا امروز در جوامع مختلف رخ داده و قانونگذاران همواره برای مقابله با آن قوانینی وضع کرده‌اند. اما امروزه سرقت تنها به دزدیدن فیزیکی اموال محدود نمی‌شود. با رشد اینترنت و فضای مجازی، نوع جدیدی از سرقت تحت عنوان سرقت اینترنتی یا سرقت سایبری سایبری به وجود آمده است. در این نوع سرقت، مجرم به داده‌ها و اطلاعات حساس قربانی به صورت غیرقانونی دسترسی پیدا می‌کند و می‌تواند از این داده‌ها هر نوع سوء استفاده‌ای نماید.

از این رو، سرقت اینترنتی به تهدیدی تبدیل شده است که هرروز با استفاده از اینترنت، کاربران را دنبال می‌کند. به همین دلیل، آشنایی با سرقت اینترنتی، نحوه شکایت، پیگیری قانونی و مجازات آن برای همه کاربران اینترنت ضروری است تا در برابر این تهدید ایمن بمانند.

سرقت اینترنتی یا سایبری چیست؟

نخستین گام جهت بررسی این موضوع، ارائه یک تعریف مشخص از جرم سرقت سایبری یا سرقت اینترنتی است. بدیهی است که این نوع از سرقت قابل مقایسه با شکل سنتی سرقت نیست. پس نمی‌توان مانند سرقت سنتی صرف ربودن غیرقانونی یک چیز را سرقت اینترنتی به شمار آورد. امروزه با پیشرفت تکنولوژی این امکان فراهم شده است تا سارقین بتوانند به صورت غیرمجاز به داده‌ها و اطلاعات شخصی افراد از طریق سامانه‌های رایانه‌ای و فضای مجازی دسترسی یابند. این رفتار مصداق سرقت اینترنتی به شمار رفته و تقریباً همه افراد جامعه نسبت به قبح و مجرمانه بودن این عمل اتفاق نظر دارند.

متأسفانه برخلاف گسترش سرقت سایبری تاکنون در هیچ یک از مواد قانونی صراحتاً تعریفی از این جرم ارائه نشده است. اما صرف نظر از این کاستی‌های قانونی، سرقت اینترنتی را می‌توان به ربودن غیرمجاز مال یا داده‌های متعلق به دیگری از طریق سامانه‌های رایانه‌ای یا فضای مجازی و سایبری تعریف نمود.

نتیجه وقوع جرم سرقت اینترنتی

وقوع جرم سرقت اینترنتی ممکن است یکی از دو نتیجه زیر را برای شخص مرتکب به دنبال داشته باشد:

• شخص مرتکب به دنبال سرقت اینترنتی، داده‌های متعلق به دیگری را ربوده و به آن دسترسی پیدا نموده است. این داده‌ها غالباً اطلاعاتی شخصی و محرمانه هستند که صاحب آن‌ها نسبت به دسترسی سایرین به آن اطلاعات، رضایت ندارد.

• سرقت اینترنتی ممکن است منجربه تحصیل وجه، مال، منفعت، خدمات یا امتیازات مالی برای شخص مرتکب یا سایرین شود. مانند اینکه شخص سارق با هک گوشی موبایل مال‌باخته به اطلاعات بانکی وی دسترسی یافته و اقدام به برداشت غیرمجاز وجه از حساب وی نماید. این معنا از سرقت سایبری با تعریف قانونگذار از کلاهبرداری اینترنتی همپوشانی داشته و بسیاری از قضات و حقوقدانان این دو مفهوم را یکسان پنداشته‌اند.

شرایط تحقق جرم سرقت اینترنتی

زمانی می‌توان جرم سرقت اینترنتی یا سایبری را محقق دانسته و مرتکب آن را به مجازات این جرم محکوم کرد که شرایط زیر موجود باشند:

1 . نوع جرم: سرقت داده‌های الکترونیکی

سرقت اینترنتی به سرقت داده‌ها و اطلاعات الکترونیکی اختصاص دارد. برخلاف سرقت‌های سنتی که بر مبنای برداشتن اشیاء فیزیکی انجام می‌شود، سرقت اینترنتی صرفاً به سرقت در فضای دیجیتال اختصاص دارد. زیرا در دنیای امروز، داده‌ها از ارزش بالایی برخوردارند، به طوری که اطلاعات شخصی، اطلاعات تجاری، یا داده‌های محرمانه سازمان‌ها می‌توانند حتی باارزش‌تر از اشیای فیزیکی باشند. بنابراین هر نوع دسترسی غیرمجاز و ربایش داده‌های الکترونیکی نیز سرقت به شمار می‌رود.

2 . دسترسی غیرمجاز: پایه جرم

برای اینکه عمل فرد به عنوان سرقت سایبری محسوب شود، دسترسی به داده‌ها باید غیرمجاز باشد. این به این معنی است که فرد بدون اجازه صاحب داده‌ها یا سازمانی که داده‌ها به آن تعلق دارد، وارد سیستم‌های رایانه‌ای یا شبکه‌های دیجیتال شده و اقدام به سرقت می‌کند. این دسترسی ممکن است از طریق روش‌های هک، سوءاستفاده از رمزهای عبور، نفوذ به شبکه‌های محافظت‌شده، یا حتی سرقت فیزیکی دستگاه‌هایی که داده‌ها روی آن‌ها ذخیره شده است، صورت بگیرد.

۳ . تمایز بین دسترسی به داده‌ها و مالکیت فیزیکی

برای فهم بهتر مفهوم سرقت اینترنتی ضروری است که دو مفهوم داده‌ها و مالکیت فیزیکی را از یکدیگر تفکیک نمود. بر این مبنا، جرم سرقت سایبری به یکی از دو شکل زیر قابل ارتکاب است:

• شکل اول: داده‌ها در اختیار صاحب آن باقی می‌مانند: در این حالت، مجرم داده‌ها را کپی یا دانلود می‌کند اما نسخه اصلی همچنان در اختیار صاحب داده‌ها باقی می‌ماند. این اتفاق بیشتر در مورد سرقت‌هایی رخ می‌دهد که داده‌ها به صورت دیجیتال تکثیر می‌شوند، مثل کپی کردن فایل‌ها یا اسناد. در این وضعیت، اگرچه صاحب داده‌ها همچنان به اطلاعات خود دسترسی دارد، اما حقوق معنوی یا تجاری او نقض شده و مجرم ممکن است از داده‌ها به نفع خود استفاده کند.
• شکل دوم: داده‌ها از دسترس صاحب آن خارج می‌شوند: در این حالت، مجرم نه تنها داده‌ها را می‌رباید، بلکه دسترسی صاحب داده‌ها به آن‌ها را نیز قطع می‌کند. مثلاً ممکن است داده‌ها را از سیستم حذف کند یا دسترسی به آن‌ها را از طریق تغییر رمزهای عبور غیرممکن سازد. این حالت سرقت شدیدتری است، زیرا مالک دیگر به داده‌های خود دسترسی ندارد و این امر می‌تواند خسارات جدی‌تری ایجاد کند.

مصادیق سرقت اینترنتی

وفق ماده 12 قانون جرایم رایانه‌ای و تعریف ارائه شده از جرم سرقت سایبری یا اینترنتی، دسترسی غیرمجاز به داده‌ها و اطلاعات الکترونیکی و ربودن آن‌ها، صرف نظر از اینکه همچنان صاحب داده‌ها به آن‌ها دسترسی داشته باشد یا خیر، سرقت اینترنتی به شمار می‌رود. این جرم به اشکال مختلفی قابل ارتکاب است و بر همین مبنا می‌توان موارد زیر را به عنوان مصادیق این جرم برشمرد:

۱ . سرقت اطلاعات شخصی از حساب‌های کاربری

یکی از مصادیق بارز سرقت سایبری، دسترسی غیرمجاز به حساب‌های کاربری شخصی افراد (مانند حساب‌های ایمیل، شبکه‌های اجتماعی، یا حساب‌های بانکی) و کپی کردن یا ربودن اطلاعات موجود در آن‌ها است. برای مثال، سرقت تصاویر شخصی، پیام‌ها یا اطلاعات مالی از این حساب‌ها می‌تواند مشمول عنوان مجرمانه سرقت سایبری باشد.

2 .  ربودن داده‌های شرکتی و تجاری

مورد دیگر مربوط به دسترسی غیرمجاز به سرورها یا پایگاه‌های داده‌ی شرکت‌ها و سرقت اطلاعات تجاری، اسرار محرمانه یا داده‌های حساس مرتبط با مشتریان یا پروژه‌های شرکتی است. به عنوان مثال، دسترسی به پایگاه داده‌های مشتریان و سرقت اطلاعات آن‌ها برای سوءاستفاده تجاری، مصداق روشنی از سرقت اینترنتی است.

۳ . سرقت اطلاعات بانکی از طریق دسترسی به سیستم‌ها

اگر فردی بدون مجوز به داده‌های بانکی دیگری دسترسی پیدا کرده و اطلاعات حساب، شماره کارت یا اطلاعات محرمانه مرتبط با تراکنش‌های مالی را سرقت کند، این عمل نیز مصداق دیگری از جرم سرقت سایبری به شمار خواهد رفت.

4 . دسترسی به فایل‌های شخصی ذخیره‌شده در سیستم‌ها

مصداق دیگر جرم سرقت سایبری شامل دسترسی غیرمجاز به فایل‌های ذخیره‌شده روی دستگاه‌های الکترونیکی مانند کامپیوترهای شخصی، گوشی‌های هوشمند یا فضای ابری است. اگر فردی بدون اجازه وارد سیستم دیگری شود و فایل‌های مهم یا حساس (مانند تصاویر، اسناد مالی یا اطلاعات پزشکی) را ربوده و استفاده کند، مرتکب جرم سرقت سایبری شده است.

5 . استفاده از بدافزار برای سرقت داده‌ها

نصب بدافزارهایی که به‌طور پنهانی داده‌ها را از سیستم قربانی کپی می‌کنند و آن‌ها را به هکر ارسال می‌کنند نیز مصداق سرقت اینترنتی است. بدافزارهایی مانند keylogger (ثبت‌کننده کلیدها) که اطلاعات حساس مانند رمزهای عبور را ذخیره می‌کنند و برای ربودن اطلاعات استفاده می‌شوند، از جمله این موارد هستند.

6 . ربودن اطلاعات از دستگاه‌های ذخیره‌سازی

اگر فردی بدون اجازه از حافظه‌های خارجی (مانند فلش‌درایوها، هارد دیسک‌ها، یا سرورهای ابری) داده‌های دیگری را ربوده و به نفع خود استفاده کند، این عمل نیز مصداق سرقت سایبری به شمار می‌رود.

بنابراین هرگونه دسترسی غیرمجاز به داده‌ها و اطلاعات الکترونیکی و برداشت آن‌ها بدون رضایت صاحب داده، تحت عنوان سرقت اینترنتی یا سایبری شناخته شده و مشمول ماده ۱۲ قانون جرایم رایانه‌ای می‌شود. این ماده برای مقابله با تمامی اشکال دسترسی غیرقانونی به داده‌ها و اطلاعات شخصی، تجاری یا مالی در فضای سایبری وضع شده است.

مجازات سرقت اینترنتی یا سایبری چیست؟

ماده 12 قانون جرایم رایانه ای ضمن جرم‌انگاری سرقت سایبری، با توجه به نتایج مختلفی که این نوع سرقت ممکن است به دنبال داشته باشد، مجازات این جرم را به شرح تعیین نموده است:

«هرکس به طور غیرمجاز داده های متعلق به دیگری را برباید، چنانچه عین داده ها در اختیار صاحب آن باشد، به جزای نقدی از بیست میلیون (۲۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال تا صد و شصت و پنج میلیون (۱۶۵,۰۰۰,۰۰۰) ریال و در غیر این صورت به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از شصت و شش میلیون (۶۶,۰۰۰,۰۰۰) ریال تا دویست و شصت و چهار میلیون (۲۶۴,۰۰۰,۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

آیا سرقت اینترنتی مشمول حد سرقت نیز می‌شود؟

یکی از موارد اختلافی میان حقوقدانان در بررسی جرم سرقت سایبری مسئله شمول یا عدم شمول این جرم نسبت به جرم سرقت حدی است. شایان ذکر است که تحقق سرقت حدی مشروط به حصول شرایط ویژه‌ای است که در ماده ۲۶۸ قانون مجازات اسلامی بیان شده است. در صورت عدم حصول این شرایط، بزه ارتکابی سرقت حدی محسوب نشده و مشمول تعزیر خواهد بود.

در این راستا حقوقدانان دو نظر متفاوت بدین شرح ارائه نموده‌اند:

1 . گروهی از حقوقدانان معتقدند که قانون جرایم رایانه‌ای نمی‌تواند موجب تخصیص حد سرقت شود. بنابراین، در صورتی که سرقت سایبری دارای شرایط حد باشد، هم مجازات جرم سرقت سایبری و هم مجازات جرم سرقت حدی قابل اعمال است. قائلین به این نظر، این مورد را از موارد تعدد معنوی محسوب کرده و مجازات اشد که همان سرقت حدی است را قابل اجرا می‌دانند.

2 . در مقابل، گروهی دیگر قائل به عدم شمول مجازات سرقت حدی توسط جرم سرقت سایبری هستند. این دسته رابطه سرقت حدی و سرقت سایبری را عموم و خصوص مطلق دانسته و معتقدند که قانون جرایم رایانه‌ای موجب تخصیص حکم سرقت حدی شده است. بنابراین، اجرای حد سرقت را در خصوص سرقت سایبری غیرممکن می‌دانند. اداره حقوقی قوه قضائیه نیز به موجب نظریه مشورتی شماره ۴۴۶۵/۷ مورخ ۲۱/۷/۱۳۸۸ این نظر را تأیید کرده و اجرای حد سرقت را در خصوص جرایم رایانه‌ای غیرممکن دانسته است.

نظریه مشورتی شماره 4465/7 در مورد سرقت اینترنتی

سؤال- الف) سرقت اطلاعات سری کد شده و رمزدار از شبکه‌های کامپیوتری یا کامپیوترهای شخصی و کشف رمز آن‌ها چه حکمی دارد؟

ب) سرقت و فروش غیرمجاز شماره‌های تلفن همراه (موبایل) توسط آشنایان به تکنیک الکترونیکی مرکزی آن چه حکمی دارد؟

ج) آیا با وجود سایر شرایط امکان اجرای حد سرقت وجود دارد؟

پاسخ- الف) سرقت اطلاعات سری کد شده و رمزدار از شبکه‌های کامپیوتری یا غیره مشمول ماده ۱۲ قانون جرایم رایانه‌ای است.

ب) سرقت و فروش غیرمجاز شماره‌های تلفن همراه توسط آشنایان با مقررات ماده ۱۳ قانون منطبق است.

ج) اجرای حد سرقت در جرایم رایانه‌ای محمل قانونی ندارد.

قابل گذشت یا غیرقابل گذشت بودن جرم سرقت اینترنتی

بررسی قابل گذشت یا غیرقابل گذشت بودن جرایم از اهمیت بسیاری برخوردار است. زیرا رسیدگی به جرایم قابل گذشت منوط به شکایت شاکی خصوصی بوده و با رضایت شاکی رسیدگی به جرم نیز خاتمه می‌یابد. حال آن که جرایم غیرقابل گذشت فاقد این ویژگی بوده و گذشت شاکی تأثیری در توقف رسیدگی به آن‌ها ندارد.

به طور کلی، اصل بر غیرقابل گذشت بودن جرایم است و قابل گذشت بودن آن‌ها نیازمند تصریح قانونی است. سرقت سایبری نیز از جمله جرایمی است که در ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی در مقام احصای جرایم قابل گذشت نامی از آن به میان نیامده است. در نتیجه، این جرم در دسته جرایم غیرقابل گذشت قرار گرفته و گذشت شاکی تأثیری در توقف رسیدگی به آن نخواهد داشت.

تفاوت سرقت اینترنتی و سرقت سنتی

سرقت اینترنتی مطابق ماده ۱۲ قانون جرایم رایانه‌ای و سرقت سنتی هر دو به معنای تصرف مال یا اطلاعات متعلق به دیگری بدون رضایت او هستند، اما در چندین جنبه کلیدی تفاوت دارند:

1 . نوع مال مورد سرقت:

• سرقت اینترنتی: موضوع سرقت سایبری، داده‌ها و اطلاعات الکترونیکی هستند. این داده‌ها می‌توانند شامل اطلاعات شخصی، مالی، تجاری یا محرمانه باشند که از طریق دسترسی غیرمجاز به سیستم‌های رایانه‌ای، حساب‌ها یا شبکه‌ها به سرقت برده می‌شوند.
• سرقت سنتی: در سرقت سنتی، مال به معنای اشیای فیزیکی مثل پول، جواهرات، خودرو، یا هر چیز مادی دیگر است که به‌طور فیزیکی از مالک خود جدا می‌شود.

2 . روش انجام سرقت:

• سرقت اینترنتی: این سرقت از طریق دسترسی غیرمجاز به سیستم‌های رایانه‌ای یا شبکه‌ها صورت می‌گیرد. مجرم معمولاً با هک کردن، استفاده از بدافزار، یا نفوذ به حساب‌های کاربری، داده‌ها را به سرقت می‌برد.
• سرقت سنتی: در سرقت سنتی، مجرم با ورود فیزیکی به محل مثل خانه، خودرو، یا محل کار، اقدام به برداشتن مال می‌کند.

۳ . وضعیت مال پس از سرقت:

• سرقت اینترنتی: در بسیاری از موارد، داده‌های سرقت‌شده همچنان نزد مالک اصلی باقی می‌مانند (به‌صورت کپی)، اما نسخه‌ای از آن‌ها به‌طور غیرمجاز توسط مجرم برداشته می‌شود. در برخی موارد، مجرم داده‌ها را حذف یا غیرقابل دسترس می‌کند.
• سرقت سنتی: در سرقت سنتی، مال به‌طور کامل از دسترس صاحب آن خارج می‌شود و مالک دیگر به آن دسترسی ندارد.

۴ . مجازات:

• سرقت اینترنتی: مجازات این نوع سرقت بسته به اینکه داده‌ها همچنان در دسترس صاحب آن‌ها باشند یا نه، بر مبنای ماده 12 قانون جرایم رایانه‌ای شامل حبس و جزای نقدی می‌شود. اگر داده‌ها کاملاً از دسترس خارج شوند، مجازات شدیدتر است.
• سرقت سنتی: مجازات سرقت سنتی نیز بسته به نوع و ارزش مال و شرایط خاص سرقت (مثل سرقت مسلحانه یا ورود غیرمجاز) متفاوت است و می‌تواند شامل حبس و شلاق یا جزای نقدی باشد.

5 . مکان سرقت:

• سرقت اینترنتی: این سرقت می‌تواند از هر مکانی و از طریق اینترنت یا شبکه‌های رایانه‌ای انجام شود، بدون نیاز به حضور فیزیکی در محل.
• سرقت سنتی: نیاز به حضور فیزیکی مجرم در محل مال دارد، مثل ورود به خانه یا محل کار برای برداشتن اشیاء.

۶ . اثبات جرم:

• سرقت اینترنتی: اثبات این نوع سرقت نیازمند مستندات دیجیتالی است، مثل لاگ‌های دسترسی غیرمجاز، گزارش پلیس فتا یا مستندات فنی از سیستم‌های رایانه‌ای.
• سرقت سنتی: اثبات این جرم عمدتاً به شواهد فیزیکی مثل اثر انگشت، شهادت شهود یا تصاویر دوربین‌های مداربسته وابسته است.

تفاوت سرقت اینترنتی و کلاهبرداری رایانه‌ای

سرقت اینترنتی و کلاهبرداری رایانه‌ای در قانون جرایم رایانه‌ای ایران دو مفهوم متفاوت دارند که هر کدام با هدف و روش خاصی انجام می‌شوند و به همین دلیل مجازات‌های متفاوتی هم دارند. برای درک بهتر تفاوت این دو جرم به زبان ساده‌تر، می‌توانیم به این شکل آنها را تفسیر کنیم:

سرقت اینترنتی وقتی رخ می‌دهد که فردی بدون اجازه به داده‌های شخصی یا اطلاعات الکترونیکی دیگران دسترسی پیدا کند و آن‌ها را به نوعی بدزدد. این داده‌ها می‌تواند شامل فایل‌ها، تصاویر، اطلاعات حساب کاربری یا هر نوع داده دیجیتالی دیگر باشد. اگر بعد از سرقت، داده‌های اصلی همچنان در دسترس مالک باشند (یعنی مثلاً فایل فقط کپی شده باشد و مالک همچنان به آن دسترسی دارد)، فرد سرقت‌کننده فقط باید جریمه نقدی بپردازد. اما اگر داده‌ها کاملاً از دست مالک خارج شود (مثلاً فایل حذف شود یا دسترسی مالک به آن قطع شود)، مجرم ممکن است به حبس و جریمه نقدی محکوم شود.

این در حالی است که کلاهبرداری رایانه‌ای (موضوع ماده 13 قانون جرایم رایانه‌ای) یک قدم جلوتر از سرقت است و شامل فریب و دستکاری سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی برای به دست آوردن مال یا منفعت است. در این نوع جرم، فرد با استفاده از روش‌های مختلف (مثل وارد کردن داده‌های جعلی، تغییر اطلاعات یا مختل کردن سامانه) تلاش می‌کند مال، امتیاز، یا خدماتی برای خود یا دیگری کسب کند. در نتیجه، برخلاف سرقت، کلاهبرداری شامل فریب دادن دیگران است و هدف آن این است که از طریق دستکاری سیستم‌ها، افراد را وادار به انتقال پول یا امتیاز کنند. مثلاً ممکن است فردی با فریب و دستکاری اطلاعات بانکی، پولی را به حساب خود منتقل کند. همچنین، مجازات کلاهبرداری رایانه‌ای شدیدتر است و شامل حبس تا ۵ سال و جریمه‌های نقدی سنگین‌تر نسبت به سرقت سایبری می‌شود.

تفاوت سرقت اینترنتی و نقض مالکیت ادبی و هنری

سرقت اینترنتی و نقض مالکیت ادبی و هنری در فضای مجازی دو جرم متفاوت در قوانین ایران هستند. سرقت سایبری به معنای دسترسی غیرمجاز به داده‌ها و اطلاعات الکترونیکی است که ممکن است منجر به برداشت یا سوءاستفاده از آن‌ها شود. این جرم زمانی رخ می‌دهد که فردی بدون اجازه به سیستم‌های رایانه‌ای یا شبکه‌های اطلاعاتی نفوذ کرده و داده‌های دیگری را به دست می‌آورد. در مقابل، نقض مالکیت ادبی و هنری طبق قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان به استفاده، کپی یا توزیع غیرمجاز آثار خلاقانه مانند کتاب‌ها، فیلم‌ها، موسیقی و نرم‌افزارها بدون اجازه صاحب اثر اشاره دارد. این جرم مربوط به نقض حقوق مالکیت فکری و ادبی است و بیشتر با کپی‌رایت و حقوق هنری مرتبط است. تفاوت اصلی بین این دو جرم در نوع دارایی مورد تعرض است. سرقت اینترنتی به دزدیدن داده‌های دیجیتال و اطلاعات مربوط است، در حالی که نقض مالکیت ادبی و هنری به استفاده غیرقانونی از آثار خلاقانه و فرهنگی می‌پردازد.

نحوه شکایت از سرقت اینترنتی

با توجه به گسترش سرقت‌های اینترنتی در سطح جامعه آگاهی بخشی به افراد نسبت به این مسئله امری ضروری است. آگاهی از نحوه طرح شکایت از این جرم یکی از مواردی است که ضروری است تمام افراد جامعه نسبت به آن شناخت داشته باشند. ثبت شکایت سرقت سایبری تفاوت چندانی با ثبت شکایت دیگر جرایم رایانه‌ای از جمله کلاهبرداری اینترنتی ندارد. در صورت وقوع جرم سرقت سایبری، شخص شاکی بایستی طبق مراحل زیر شکایت خود را به ثبت برساند:

1 . ثبت نام در سامانه ثنا

گام نخست جهت ثبت هر شکوائیه‌ای دارا بودن پروفایل شخصی در سامانه ثنا است. هر شخصی می‌تواند با استفاده از کد ملی خود در این سامانه ثبت نام نماید تا از این طریق شکایت خود را به ثبت رسانده و ابلاغیه‌های مربوطه را دریافت نماید.

2 . جمع‌آوری اسناد و مدارک

شخص شاکی جهت اثبات شکایت خود بایستی اسناد و مدارکی را که دال بر وقوع جرم سرقت سایبری بوده جمع آوری نموده و در فرایند رسیدگی به شکایت ارائه نماید.

3 . تهیه و تنظیم شکوائیه

تهیه و تنظیم یک شکوائیه مبنی بر وقوع جرم سرقت سایبری و ضمیمه کردن اسناد و مدارک موجود به آن یکی از مهم‌ترین مراحل ثبت شکایت است. شایان ذکر است که با توجه به اختلاف نظر حقوقدانان در تفسیر ماده ۱۳ قانون جرایم رایانه‌ای، در صورتی که سرقت سایبری همراه با برداشت غیرمجاز وجه یا مالی توسط سارق باشد، ضروری است در تنظیم شکوائیه به هر دو عنوان سرقت سایبری و کلاهبرداری رایانه‌ای اشاره شود.

4 . ثبت شکوائیه در سامانه ثنا

شروع فرایند رسیدگی به شکایت مستلزم ثبت آن در سامانه ثناست. به همین منظور شخص شاکی می‌تواند با در دست داشتن شکوائیه تنظیم شده و اسناد و مدارک موجود به یکی از دفاتر خدمات قضایی الکترونیک مراجعه کرده و از این طریق شکوائیه خود را در سامانه ثنا به ثبت برساند.

مراحل رسیدگی به جرم سرقت اینترنتی

پس از ثبت شکایت کیفری سرقت اینترنتی، رسیدگی به این جرم در دو مرحله بدین ترتیب آغاز می‌گردد:

1 . ارجاع پرونده به دادسرا

با طرح هر شکایت کیفری، دادسرا مسئول رسیدگی اولیه به آن شکایت و انجام تحقیقات مقدماتی پیرامون آن پرونده خواهد شد. با توجه به اینکه سرقت سایبری در دسته جرایم اینترنتی قرار می‌گیرد، دادسرای ویژه رسیدگی به جرایم رایانه‌ای مسئول بررسی این پرونده و تکمیل تحقیقات مقدماتی آن خواهد بود. در بسیاری از موارد، دادسرای جرایم رایانه‌ای جهت انجام تحقیقات تخصصی‌تر پیرامون بزه ارتکابی، پرونده را به پلیس فتا ارجاع می‌دهد و از نظرات تخصصی کارشناسان پلیس فتا نیز استفاده می‌نماید.

با تکمیل تحقیقات مقدماتی، چنانچه ادله کافی مبنی بر وقوع جرم یافت نشود، با صدور قرار منع تعقیب رسیدگی به شکایت در همان مرحله خاتمه می‌یابد. اما اگر وقوع جرم محرز شود، پرونده با صدور کیفرخواست به دادگاه کیفری ارجاع می‌شود.

2 . ارجاع پرونده به دادگاه کیفری

زمانی که پرونده با صدور کیفرخواست از دادسرا به دادگاه کیفری ارجاع شود، قاضی دادگاه فرایند رسیدگی به پرونده را با تشکیل جلسه، بررسی اسناد و مدارک موجود و استماع اظهارات طرفین آغاز خواهد نمود. صدور حکم نهایی مبنی بر محکومیت مرتکب جرم سرقت سایبری و تطبیق این جرم با یکی از مواد ۱۲ یا ۱۳ قانون جرایم رایانه‌ای و تعیین مجازات آن بر عهده قاضی دادگاه می‌باشد.

نمونه شکوائیه کیفری سرقت اینترنتی و سایبری

مشخصات شاکی:

• نام و نام خانوادگی: [نام کامل شاکی]
• شماره ملی: [شماره ملی]
• نشانی: [نشانی دقیق شاکی]
• شماره تماس: [شماره تماس شاکی]

مشخصات مشتکی‌عنه:

• نام و نام خانوادگی: [نام کامل مشتکی‌عنه]
• شماره ملی: [در صورت وجود]
• نشانی: [در صورت امکان ارائه]
• شماره تماس: [در صورت امکان ارائه]

عنوان اتهام:

سرقت اینترنتی و دسترسی غیرمجاز به داده‌های شخصی و الکترونیکی، مطابق ماده ۱۲ قانون جرایم رایانه‌ای.

دلایل و مستندات:

• ذکر مستندات موجود مانند اسکرین‌شات‌ها، ایمیل‌ها، لاگ‌های دسترسی و دیگر مستندات
• ارائه اطلاعات مربوط به سیستم یا سامانه مورد دسترسی غیرمجاز
• گزارشات فنی یا اطلاعات کارشناسی

دادسرای محترم جرایم رایانه ای تهران (دادسرای ناحیه ۳۱ تهران)

شرح شکایت:

با سلام،احتراما اینجانب [نام شاکی]، به استحضار می‌رسانم که در تاریخ [تاریخ وقوع حادثه]، متوجه شدم که بدون اجازه اینجانب، فرد یا افرادی با استفاده از روش‌های غیرقانونی به داده‌های رایانه‌ای و اطلاعات شخصی بنده که در سیستم رایانه‌ای شخصی/شرکتی‌ام ذخیره شده بود، دسترسی پیدا کرده و اقدام به سرقت آن‌ها نموده‌اند. داده‌های به سرقت رفته شامل [شرح کامل نوع داده‌های سرقت شده، مانند اسناد مالی، اطلاعات شخصی، فایل‌های حساس یا اطلاعات حساب‌های بانکی] می‌باشد که همگی دارای اهمیت بالا برای اینجانب بوده و از آن‌ها به صورت کاملاً محرمانه در سیستم نگهداری می‌کردم.

مشتکی‌عنه [نام مشتکی‌عنه]، با دسترسی غیرمجاز به این داده‌ها، برخلاف قوانین موضوعه و به‌ویژه ماده ۱۲ قانون جرایم رایانه‌ای، اقدام به ربودن این اطلاعات نموده و در نتیجه این اقدام غیرقانونی، ضمن ایجاد خسارت‌های معنوی و مادی برای اینجانب، امنیت اطلاعاتی بنده به خطر افتاده است. متأسفانه، این داده‌ها شامل اطلاعات حساسی بودند که استفاده غیرقانونی از آن‌ها می‌تواند به ضررهای جبران‌ناپذیری برای بنده منجر شود.

لازم به ذکر است که دسترسی غیرمجاز و سرقت داده‌ها به گونه‌ای بوده که [در صورت وجود جزئیات فنی مانند نحوه دسترسی یا آسیب‌پذیری سامانه، شرح داده شود. مثلاً: “از طریق نفوذ به شبکه وای‌فای بنده” یا “با استفاده از هک کردن حساب کاربری و دسترسی به سرور”].
پس از وقوع این حادثه، بلافاصله اقدام به بررسی وضعیت امنیتی سیستم نمودم و متوجه شدم که برخی از فایل‌های مهم به طور کامل از دسترس اینجانب خارج شده‌اند و دیگر به آن‌ها دسترسی ندارم. این موضوع را از طریق [ارائه گزارش فنی یا گزارش کارشناسی در صورت امکان] تأیید کرده‌ام.

بدین‌وسیله تقاضا دارم مرجع محترم قضایی، پس از انجام تحقیقات لازم توسط پلیس فتا، در اسرع وقت به شکایت اینجانب رسیدگی کرده و اقدامات قانونی برای بازگرداندن داده‌های سرقت شده و جبران خسارت‌های وارد آمده و همچنین اعمال مجازات‌های لازم علیه مشتکی‌عنه انجام شود. شواهد و مستندات لازم برای پیگیری این شکایت به پیوست این شکوائیه تقدیم حضور می‌شود.

راه‌های پیشگیری از وقوع سرقت اینترنتی

با توجه به خطرات سرقت اینترنتی و گسترش آن کاربران می‌توانند با توجه به موارد زیر تا حد قابل توجهی از وقوع این جرم پیشگیری نمایند:

• نصب برنامه‌ها و نرم‌افزارهای ایمن و مطمئن بر روی رایانه و تلفن همراه خود
• فعالسازی هشدارهای امنیتی
• انتخاب نام کاربری و رمز عبور ایمن در برنامه‌های اینترنتی، به ویژه سامانه‌های بانکی
• نظارت مستمر بر امور مالی و بانکی خود

نقش وکیل سرقت اینترنتی در فرایند شکایت و تعقیب این جرم

وکیل سرقت اینترنتی می‌تواند کمک بزرگی برای کسانی باشد که اطلاعات شخصی یا تجاری آن‌ها به سرقت رفته است. این نوع جرایم، به دلیل پیچیدگی‌های فنی و قانونی که دارند، نیازمند تخصص ویژه‌ای هستند. وکیل متخصص در این حوزه می‌تواند به شما کمک کند تا مدارک لازم را جمع‌آوری کنید، شکایت خود را به درستی در دادسرای جرایم رایانه‌ای ثبت کنید و در تمام مراحل قضایی همراهتان باشد.

همچنین، وکیل سرقت اینترنتی با آگاهی از جزئیات قوانین مربوط به جرایم رایانه‌ای، می‌تواند از حقوق شما دفاع کند و مسیر قانونی را برای بازیابی اطلاعات مسروقه یا دریافت جبران خسارت به درستی هدایت کند. با داشتن وکیل، روند پیگیری پرونده‌های سایبری ساده‌تر و شانس موفقیت بیشتر خواهد بود.

سخن پایانی

سرقت سایبری یا اینترنتی، یکی از جرایمی است که به موازات رشد و گسترش فضای مجازی مطرح شده است. این شکل از سرقت، تفاوت‌های بسیاری با شکل سنتی سرقت دارد. در فرایند ارتکاب جرم سرقت سایبری، شخص مرتکب از طریق اینترنت و سامانه‌های رایانه‌ای یا به صورت غیرمجاز به داده‌های شخصی و محرمانه فرد دیگری دست پیدا کرده و یا اینکه وجه، مال یا منفعتی را به صورت غیرمجاز تحصیل می‌نماید. در هر صورت و صرف نظر از نتیجه وقوع جرم، با ارتکاب این جرم شخص شاکی می‌تواند اقدام به ثبت شکایت کرده و این موضوع را از طریق مراجع قضایی تعقیب و پیگیری نماید.

وکیل سوال – مرجع تخصصی مشاوره و خدمات حقوقی

در هر مرحله از فرآیندهای حقوقی و قضایی، چه در زمینه دعاوی ملکی، خانوادگی، کیفری، قراردادها، امور مالی، سایبری یا سایر موضوعات حقوقی، «وکیل سوال» با مدیریت مستقیم وکیل ام‌البنین تنکابنی رضایی و بهره‌مندی از تیمی متشکل از وکلای مجرب و متخصص، آماده ارائه مشاوره‌های دقیق، تحلیل‌های تخصصی و خدمات جامع حقوقی به شما می‌باشد. هدف ما فراهم آوردن بهترین راهکارهای قانونی متناسب با شرایط شما و حمایت همه‌جانبه از حقوق و منافع شما در تمامی مراحل پرونده است. با انتخاب «وکیل سوال» می‌توانید اطمینان داشته باشید که پرونده‌تان با تعهد، دانش به‌روز و تجربه عملی بالا پیگیری خواهد شد تا بهترین نتیجه ممکن حاصل گردد. جهت دریافت مشاوره تخصصی، تحلیل پرونده و آغاز فرایند حقوقی خود، همین حالا از طریق صفحه تماس با ما اقدام نمایید. تیم «وکیل سوال» همراه و پشتیبان شما در مسیر احقاق حق خواهد بود.