وقوع هر جرمی ممکن است علاوه بر لطمه به نظم عمومی و امنیت جامعه، موجب ورود آسیب و خساراتی نیز به شخص زیاندیده شود. برای مثال، وقوع جرم سرقت هم موجب از بین رفتن امنیت جامعه شده و هم موجب ورود ضرر مالی به شخص زیاندیده میشود، یا اینکه نشر اکاذیب در فضای مجازی در خصوص یک هنرمند علاوه بر آسیبهای اجتماعی به صورت مستقیم موجب ورود ضرر حیثیتی به شخص زیاندیده نیز میشود. به همین خاطر، طبیعی است که زیاندیدگان جرایم درصدد جبران خسارت و مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم باشند.
قانونگذار کشور ما سازوکار مشخصی در خصوص نحوه مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم پیشبینی نموده است. اگر شما نیز قربانی جرمی شده و به دنبال مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم هستید، با ما همراه باشید تا با مراحل و چگونگی مطالبه این حق آشنا شوید.
وقوع هر یک از انواع جرایم علیه اموال، تمامیت جسمانی اشخاص و حیثیت معنوی افراد ممکن است با ورود خسارات جانی، مادی یا معنوی مختلفی به شخص زیاندیده همراه باشد. چنانچه بین ورود آسیب به شخص زیاندیده و وقوع جرم رابطه سببیت وجود داشته باشد، خسارات وارده تحت عنوان ضرر و زیان ناشی از جرم شناخته میشود.
رعایت اصل عدالت و انصاف اقتضاء میکند که زیاندیدگان جرایم بتوانند ضرر و زیان ناشی از جرم را مطالبه نمایند. با این حال، مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم نیازمند رعایت برخی شرایط قانونی است که در ادامه به تفصیل بیان خواهد شد.
مطابق ماده 1 قانون مسئولیت مدنی هرکس بدون مجوز قانونی و به طور عمدی یا در اثر بیاحتیاطی موجب لطمه و ورود خسارت به جان، مال، حیثیت یا هر یک از دیگر حقوق اشخاص شود، مسئول جبران خسارت وارده شناخته خواهد شد. علاوه بر به رسمیت شناخته شدن مسئولیت مدنی برای اشخاص، ماده 14 قانون آیین دادرسی کیفری نیز این حق را برای زیاندیدگان از جرایم به رسمیت شناخته است تا بتوانند ضرر و زیان ناشی از جرم را به ترتیبی که در ادامه بیان میشود مطالبه نمایند.
ماده 14 قانون آیین دادرسی کیفری ضرر و زیانهای قابل مطالبه ناشی از جرایم را به سه دسته به شرح زیر تقسیم نموده است:
چنانچه وقوع جرم با آسیب مستقیم یا غیرمستقیم بر اموال یا حقوق مالی افراد همراه باشد، خسارت وارده تحت عنوان ضرر و زیان مادی شناخته میشود. جرایم علیه اموال با ضرر و زیان مادی برای شخص زیاندیده به همراه هستند. وقوع جرایمی چون سرقت، کلاهبرداری، خیانت در امانت و غیره با ورود ضرر و زیان مادی به شخص زیاندیده همراه است.
وقوع برخی از جرایم با آسیب و خسارت به شخصیت و حیثیت معنوی افراد همراه است. برخلاف جرایم علیه اموال که با ضرر و زیان مادی همراه هستند، جرایم علیه حیثیت و شخصیت معنوی افراد با ضرر و زیان معنوی همراه بوده و موجب لطمه به آبرو، حیثیت و شخصیت معنوی افراد میشود.
منظور از منافع ممکنالحصول فرصتها و منافعی است که شخص زیاندیده در صورت عدم وقوع جرم میتوانست آن منافع و فرصتها را کسب نماید. برای مثال، سرقت یک خودروی تاکسی علاوه بر ضرر و زیان مادی که برای شخص زیاندیده به دنبال دارد، موجب از بین رفتن منافع ممکنالحصول آن نیز خواهد شد. منافع ممکنالحصول سرقت یک تاکسی همان درآمدی است که مالک خودرو میتوانست در طول مدت سرقت خودرو با استفاده از آن کسب نماید.

زیاندیده از جرم زمانی میتواند ضرر و زیان ناشی از جرم را مطالبه نماید که شرایط لازم وجود داشته باشد. این شرایط عبارتند از:
1 . متهم تحت تعقیب قرار گرفته باشد.
2 . مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم در قالب یک دادخواست حقوقی مطرح شده باشد.
3 . زیاندیده اسناد و دلایل کافی مبنی بر ورود خسارت و وجود رابطه سببیت بین خسارت وارده و جرم ارتکابی تهیه و جمعآوری نموده باشد.
مطابق ماده 14 قانون آیین دادرسی کیفری، زیاندیده از جرم میتواند هر سه نوع ضرر و زیان مادی، معنوی و منافع ممکنالحصول را از دادگاه مطالبه نماید. مطالبه این ضرر و زیان مستلزم تقدیم دادخواست از سوی شخص زیاندیده است. با تقدیم دادخواست مطالبه ضرر و زیان، زیاندیده تحت عنوان شاکی یا مدعی خصوصی شناخته میشود.
شاکی یا مدعی خصوصی موظف است دلایل و مدارک کافی برای اثبات وقوع جرم و وجود رابطه سببیت بین جرم ارتکابی و خسارات وارده را به دادگاه تقدیم نماید. وی میتواند ضرر و زیان ناشی از جرم را از طریق هر یک از مراجع حقوقی یا کیفری مطالبه نماید. در هر صورت، شاکی بایستی خواسته خود را در قالب یک دادخواست به دادگاه تقدیم نماید. رسیدگی به این دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی آن مطابق تشریفات مربوط به قانون آیین دادرسی مدنی انجام خواهد شد.
با توجه به اینکه شاکی خصوصی میتواند دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم را به هر یک از دادگاههای حقوقی یا کیفری حسب مورد تقدیم نماید، مهلت تقدیم دادخواست به هر یک از این مراجع نیز حسب مورد و به ترتیب زیر متفاوت خواهد بود:
با توجه به راهاندازی سامانه ثنا و ثبت کلیه دادخواستها و شکوائیهها به صورت اینترنتی و غیرحضوری ضروری است که شاکی خصوصی دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم را به ترتیب زیر ثبت و تقدیم دادگاه نماید:
1 . ابتدا شاکی بایستی با استفاده از کد ملی خود در سامانه ثنا ثبت نام کرده و صفحه کاربری شخصی خود را در این سامانه ایجاد نماید.
2 . سپس، شاکی بایستی اقدام به جمعآوری دلایل و مدارک کافی دال بر ورود خسارت و وجود رابطه سببیت بین خسارت وارده و جرم ارتکابی نماید.
3 . پس از جمعآوری دلایل و مدارک کافی، شاکی بایستی اقدام به تهیه و تنظیم دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم با رعایت مقررات شکلی و ماهوی مربوط به تنظیم دادخواست نماید.
4 . در مرحله پایانی، شاکی بایستی با مراجعه به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی دادخواست خود را به انضمام اسناد و مدارک موجود در سامانه ثنا به ثبت برساند.
شاکی خصوصی برای مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم موظف است ورود خسارت و رابطه سببیت موجود بین خسارت وارده و جرم ارتکابی را ثابت نماید. چنانچه دادگاه رابطه سببیت بین خسارت وارده و جرم ارتکابی را احراز نکند، نمیتواند حکم به جبران خسارت وارده صادر نماید. برای مثال، اگر وقوع جرم موجب ورود هر نوع ضرر و زیان مادی به شخص زیاندیده شود، وی بایستی علاوه بر اثبات زیان وارده، ارتباط بین خسارت وارده و جرم ارتکابی را نیز در دادگاه ثابت نماید.
از جمله دلایل و مدارکی که در اثبات ضرر و زیان ناشی از جرم مؤثر واقع میشوند میتوان به این موارد اشاره کرد:
مطابق ماده 15 قانون آیین دادرسی کیفری، پس از تحت تعقیب قرار گرفتن متهم، زیاندیده میتواند ضرر و زیان ناشی از جرم را مطالبه نماید. در این مرحله، زیاندیده میتواند دادخواست خود را به هر یک از مراجع کیفری یا حقوقی تقدیم نماید تا مورد رسیدگی قرار گیرد.
طبق ماده 16 قانون آیین دادرسی کیفری، اگر دعوای مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم ابتدا در دادگاه حقوقی مطرح شود، دیگر آن دعوا قابل طرح در دادگاه کیفری نیست. مگر آنکه مدعی خصوصی پس از طرح دعوا در دادگاه حقوقی متوجه شود که موضوع واجد جنبه کیفری نیز بوده است. در این صورت، میتواند با استرداد دعوا به دادگاه کیفری مراجعه نماید. اما اگر این دعوا ابتدا در دادگاه کیفری طرح شده و صدور حکم کیفری به جهتی از جهات قانونی با تأخیر روبهرو شود، شاکی میتواند با استرداد دعوا برای طرح شکایت به دادگاه حقوقی مراجعه نماید.
صلاحیت محلی دادگاه رسیدگیکننده به دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم بر حسب طرح این دعوا در دادگاه حقوقی یا کیفری به شکل متفاوتی به شرح زیر تعیین میشود:
قاضی دادگاه حقوقی یا کیفری رسیدگیکننده به دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم با توجه به شرایط و اوضاع و احوال موجود میزان ضرر و زیان ناشی از جرم را محاسبه کرده و حکم به جبران آن صادر مینماید. در صورت نیاز، قاضی دادگاه میتواند برای محاسبه میزان ضرر و زیان ناشی از جرم از نظریه کارشناسی بهره گرفته و حکم خود را مطابق نظر کارشناس صادر نماید.
شایان ذکر است که قاضی میزان ضرر و زیان مادی و منافع ممکنالحصول ناشی از ارتکاب جرم را به صورت مالی محاسبه کرده و حکم به پرداخت آن صادر مینماید. در چنین مواردی، طبق تبصره ماده 19 قانون آیین دادرسی کیفری قیمت زمان اجرای حکم ملاک قرار میگیرد. اما جبران ضرر و زیانهای معنوی ناشی از وقوع جرم را همیشه نمیتوان به صورت مالی انجام داد. قاضی ممکن است به تشخیص خود احکامی چون الزام به عذرخواهی، درج در جراید و رسانهها و غیره را به عنوان جبران این نوع خسارت صادر نماید.

برای رسیدگی به دعوای مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم نمیتوان مدت زمان ثابت و مشخصی تعریف نمود. چرا که رسیدگی به این دعوا به عوامل گوناگونی چون میزان پیچیدگی پرونده، اسناد و مدارک موجود، حجم پروندههای موجود در شعبه رسیدگیکننده و غیره دارد.
به طور کلی، اگر دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم به دادگاه کیفری رسیدگیکننده به پرونده تقدیم شود، در اغلب موارد رسیدگی به این دادخواست همزمان با رسیدگی به پرونده اصلی انجام خواهد شد. اما اگر پس از اتمام رسیدگی در دادگاه کیفری، دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم به دادگاه حقوقی تقدیم شود، معمولاً رسیدگی به این دادخواست بین چند ماه یا حتی تا چند سال به طول خواهد انجامید.
همانطور که پیشتر بیان شد، شاکی خصوصی برای مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم بایستی اقدام به تقدیم دادخواست نماید. با این حال، در برخی موارد به صورت استثنایی شاکی نیازی به تقدیم دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم ندارد و دادگاه کیفری ضمن صدور حکم نهایی حکم به جبران ضرر و زیان ناشی از جرم نیز صادر مینماید. این موارد عبارتند از:
بنا به ماده 148 قانون آیین دادرسی کیفری چنانچه مرتکب جرم در اثر ارتکاب جرم مال یا اموالی را تحصیل نموده باشد، دادگاه رسیدگیکننده به پرونده ضمن صدور حکم نسبت به استرداد مال تحصیلشده نیز تعیین تکلیف نموده و حکم به رد مال تحصیلشده صادر خواهد نمود. بنابراین، اگر مرتکب جرم در اثر ارتکاب جرم مال یا اموالی را از زیاندیده تحصیل نموده باشد، زیاندیده برای استرداد این اموال نیازی به تقدیم دادخواست جداگانه ندارد و دادگاه ضمن رسیدگی به پرونده و صدور حکم، حکم به استرداد اموال تحصیلشده نیز صادر خواهد نمود.
قانونگذار در جرمانگاری برخی از جرایم و تعیین مجازات آنها صراحتاً به لزوم جبران ضرر و زیان ناشی از جرم و استرداد اموال تحصیلشده در اثر جرم ارتکابی اشاره داشته است. از جمله این جرایم خاص که برای مطالبه ضرر و زیان ناشی از آنها نیازی به تقدیم دادخواست نیست میتوان به جرایم زیر اشاره کرد:
دیه یا ارش عبارت از مالی است که در ازای جراحات و خسارات بدنی وارده به مجنیعلیه، اعم از عمدی یا غیرعمدی، به مجنیعلیه یا اولیای دم او پرداخت میشود. موارد پرداخت دیه و میزان آن به تفصیل در بخش دیات قانون مجازات اسلامی تعریف شده است. در این موارد، مجنیعلیه یا اولیای دم برای مطالبه دیه یا ارش نیازی به تقدیم دادخواست ندارند. دادگاه به صرف تقاضای آنها حکم به پرداخت دیه یا ارش صادر خواهد نمود.
برخی از افراد به اشتباه مجازاتهای کیفری چون جزای نقدی را مترادف با ضرر و زیان ناشی از جرم میدانند. این در حالی است که این مفاهیم کاملاً متفاوت و متمایز از یکدیگر هستند و نمیتوان آنها را یکسان انگاشت.
مجازاتهای کیفری به جهت جنبه عمومی جرایم وضع شدهاند و محکومیت مرتکب به این قبیل مجازاتها به جهت جنبه عمومی جرم است. علاوه بر این، میزان مجازاتهای کیفری نیز در قوانین جزایی تعیین شده و قاضی حکم به محکومیت این مجازاتها به همان میزان مقرر قانونی خواهد نمود. چنانچه مجازات کیفری به صورت جزای نقدی باشد، مبلغ پرداختی به خزانه دولت واریز میشود.
در مقابل، جبران ضرر و زیان ناشی از جرم به جهت جنبه خصوصی جرایم و به منظور جبران خسارات وارده به زیاندیده در قانون پیشبینی شده است. در نتیجه، در صورت محکومیت مرتکب به جبران ضرر و زیان ناشی از جرم، مبلغ مورد نظر به حساب شخصی زیاندیده واریز میشود. علاوه بر این، میزان ضرر و زیان ناشی از جرم نیز در قانون مشخص نشده است؛ بلکه در هر مورد قاضی با توجه به اوضاع و احوال موجود و نظر کارشناس میزان ضرر و زیان ناشی از جرم را تعیین مینماید.
بسیاری از افراد تصور میکنند که سقوط دعوای عمومی به معنای عدم امکان مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم میباشد. برای مثال، زمانی که به هر دلیلی قرار منع تعقیب یا حکم برائت متهم صادر شود، دیگر نمیتوانند خسارات وارده به خود را از دادگاه مطالبه نمایند.
این در حالی است که سقوط دعوای عمومی هیچ تأثیری در حقوق خصوصی اشخاص ندارد. زیاندیده در هر صورت میتواند ضرر و زیان ناشی از جرم را مطالبه کرده و دادگاه نیز مکلف به رسیدگی به دادخواست اوست. در این راستا، رأی وحدت رویه شماره 649 دیوان عالی کشور نیز تأکید داشته است که صدور حکم برائت تأثیری در از بین رفتن حق افراد برای مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم ندارد.

بیمه از جمله تأسیساتی است که نقش مهمی در جبران خسارات وارده به اشخاص دارد. افراد با استفاده از بیمه تا حد قابل توجهی میتوانند از آثار منفی و بار مالی سنگین ناشی از جبران خسارت بکاهند. با این حال، استفاده از بیمه برای جبران ضرر و زیان ناشی از جرم تنها به برخی موارد خاص و با توجه به سطح پوشش بیمه نامه اختصاص دارد.
در مواردی چون تصادفات رانندگی که راننده مقصر بیمه نامه معتبری تهیه نموده باشد، میتواند با استفاده از بیمه نامه خود ضرر و زیان ناشی از جرم را جبران نماید. اما در موارد ارتکاب بسیاری از جرایم عمدی چون توهین، سرقت و غیره شرکتهای بیمه هیچ خسارتی را تحت پوشش قرار نداده و مرتکب موظف است که شخصاً ضرر و زیان ناشی از جرم را جبران نماید.
مشخصات خواهان: …………………..
مشخصات خوانده: …………………..
اطلاعات وکیل [در صورت حضور]: …………………
خواسته: مطالبه مبلغ ……. ریال تحت عنوان منافع ممکنالحصول ناشی از تصادف رانندگی و ورود خسارت به خودروی تاکسی
دلایل و منضمات:
شرح خواسته:
ریاست محترم دادگاه ………………..
با سلام و احترام
اینجانب ………………….. فرزند ……….. به شماره ملی ……….. مالک خودروی تاکسی به شماره پلاک ………. میباشم که در تاریخ …….. در محل …………… با خوانده محترم آقا / خانم …………… تصادف نمودهام. بنا بر نظر کارشناسی مأمور راهنمایی و رانندگی خوانده محترم به عنوان راننده مقصر شناخته شده و خسارت وارده به خودروی اینجانب را از محل بیمه نامه شخص ثالث خود جبران و پرداخت نمودهاند.
اما نظر به اینکه اینجانب راننده تاکسی بوده و خودروی مذکور منبع درآمدی بنده به شمار میرفت، وقوع تصادف و لزوم تعمیر خودرو مانع اشتغال و کسب درآمد اینجانب به مدت دو هفته شد. این در حالی است که حداقل درآمد روزانه اینجانب ……. ریال بوده و در صورت عدم وقوع تصادف میتوانستم مبلغ …… ریال در مدت دو هفته کسب نمایم. نظر به این توضیحات و مستند به ماده 14 قانون آیین دادرسی کیفری تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت خسارت منافع ممکنالحصول ناشی از تصدف رانندگی به انضمام کلیه خسارات دادرسی را دارم.
با تشکر و تجدید احترام
نام و امضای خواهان
تاریخ
متأسفانه بسیاری از افراد از امکان مطالبه و دریافت ضرر و زیان ناشی از جرم آگاهی ندارند و به همین علت، در صورت وقوع جرم و ورود خسارت به ایشان ممکن است از مطالبه و احقاق حقوق قانونی خود صرف نظر نمایند. این در حالی است که قانون آیین دادرسی کیفری صراحتاً امکان مطالبه و دریافت ضرر و زیان ناشی از جرم را برای زیاندیده به رسمیت شناخته است.
به این منظور، ضروری است که شخص زیاندیده پس از وقوع جرم در اولین فرصت ممکن اقدام به دریافت مشورت و راهنمایی از یک وکیل متخصص نماید. در این شرایط، وکیل متخصص با راهنمایی صحیح و اصولی میتواند شرایط امکان یا عدم امکان مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم را بررسی نماید. در صورت امکان، وکیل متخصص کلیه مراحل لازم برای مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم را، از تقدیم دادخواست تا اجرای حکم، دنبال نموده و به شما کمک میکند تا به صورت اصولی و قانونی و در سریعترین زمان ممکن بتوانید ضرر و زیان ناشی از جرم را مطالبه و دریافت نمایید.
برای آشنایی با رویه قضایی مربوط به مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم میتوانید نمونه آرای مربوطه را در اینجا مطالعه نمایید.

وقوع هر جرمی علاوه بر جنه عمومی و آسیب به نظم عمومی جامعه موجب ورود خسارت به شخص یا اشخاصی نیز میشود. چنانچه ورود این خسارتها به صورت مستقیم یا غیرمستقیم ناشی از ارتکاب جرم باشد، تحت عنوان ضرر و زیان ناشی از جرم شناخته میشوند. قانونگذار به جهت حمایت از حقوق اشخاص به موجب ماده 14 قانون آیین دادرسی کیفری، امکان مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم را برای زیاندیده به رسمیت شناخته است.
زیاندیده میتواند به ترتیب بیانشده در این مقاله و به موجب تقدیم دادخواست در هر یک از دادگاههای حقوقی یا کیفری ضرر و زیان ناشی از جرم را مطالبه نماید. صرف نظر از تقدیم این دادخواست در دادگاه حقوقی یا کیفری، رسیدگی به آن مطابق مقررات مربوط به آیین دادرسی مدنی انجام میشود. قاضی دادگاه در صورت احراز ورود خسارت و وجود رابطه سببیت بین خسارت وارده و بزه ارتکابی با توجه به اوضاع و احوال موجود و نظریه کارشناسی حکم به جبران خسارات وارده خواهد داد.
در هر مرحله از فرآیندهای حقوقی و قضایی، چه در زمینه دعاوی ملکی، خانوادگی، کیفری، قراردادها، امور مالی، سایبری یا سایر موضوعات حقوقی، «وکیل سوال» با مدیریت مستقیم وکیل امالبنین تنکابنی رضایی و بهرهمندی از تیمی متشکل از وکلای مجرب و متخصص، آماده ارائه مشاورههای دقیق، تحلیلهای تخصصی و خدمات جامع حقوقی به شما میباشد. هدف ما فراهم آوردن بهترین راهکارهای قانونی متناسب با شرایط شما و حمایت همهجانبه از حقوق و منافع شما در تمامی مراحل پرونده است. با انتخاب «وکیل سوال» میتوانید اطمینان داشته باشید که پروندهتان با تعهد، دانش بهروز و تجربه عملی بالا پیگیری خواهد شد تا بهترین نتیجه ممکن حاصل گردد. جهت دریافت مشاوره تخصصی، تحلیل پرونده و آغاز فرایند حقوقی خود، همین حالا از طریق صفحه تماس با ما اقدام نمایید. تیم «وکیل سوال» همراه و پشتیبان شما در مسیر احقاق حق خواهد بود.
مطابق ماده 14 قانون آیین دادرسی کیفری زیاندیده از جرم میتواند سه نوع ضرر و زیان مادی، ضرر و زیان معنوی و منافع ممکنالحصول را از مرتکب جرم مطالبه نماید.
منافع ممکنالحصول عبارت از منافع و درآمدی است که شخص زیاندیده در اثر عدم وقوع جرم میتوانست آن را کسب نماید اما به علت وقوع جرم از کسب این منافع بازمانده است.
شاکی خصوصی برای مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم موظف است تا وقوع جرم، ورود خسارت و وجود رابطه سببیت بین خسارت وارده و جرم ارتکابی را در دادگاه ثابت نماید.
چنانچه قاضی دادگاه حکم به پرداخت ضرر و زیان مادی ناشی از جرم صادر نماید، مبلغ این خسارت را با توجه به اوضاع و احوال موجود و نظریه کارشناسی تعیین مینماید. مرتکب جرم بایستی مبلغ خسارت را به نرخ روز پرداخت نماید.
چنانچه رسیدگی به پرونده کیفری در مرحله بدوی خاتمه یافته باشد، امکان مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم در دادگاه کیفری در مراحل واخواهی و تجدیدنظرخواهی وجود ندارد. در چنین شرایطی، شاکی بایستی دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم را به دادگاه حقوقی تقدیم نموده و از این طریق حقوق خود را مطالبه نماید.
خیر. دیه خسارت مشخصی است که میزان آن در کتاب دیات قانون مجازات اسلامی تعریف شده است. مجنیعلیه یا اولیای دم او به صرف درخواست میتوانند دیه را مطالبه کرده و برای مطالبه آن نیازی به تقدیم دادخواست جداگانه نیست.
نظرات کاربران